Tại nhiều vùng ven biển Quảng Ngãi, rong mơ từ lâu không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho người dân mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái biển. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng khai thác rong mơ trái vụ diễn ra ngày càng phổ biến, khiến nguồn tài nguyên này đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng. Việc thu hoạch khi rong chưa phát triển hoàn chỉnh không chỉ làm giảm khả năng tái sinh tự nhiên mà còn ảnh hưởng đến môi trường sống của nhiều loài sinh vật biển như cá, tôm, cua và các rạn san hô ven bờ.

Trước thực trạng đó, chính quyền địa phương đã tăng cường tuần tra, kiểm soát và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho ngư dân về khai thác bền vững. Nhiều khu vực ven biển cũng được yêu cầu quản lý chặt chẽ hoạt động thu mua, vận chuyển rong mơ trái phép. Những biện pháp này không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn hướng tới mục tiêu giữ gìn hệ sinh thái biển lâu dài.

Tại vùng ven biển xã Vạn Tường có nguồn lợi tự nhiên phong phú với hệ sinh thái ven bờ đa dạng. Nơi đây nổi bật với tài nguyên rong mơ trù phú, với tổng diện tích phân bố gần 300ha; trong đó vùng biển ven bờ giáp thôn Thanh Thủy và An Cường có diện tích 151ha; vùng biển ven bờ giáp thôn Phước Thiện, Lệ Thủy có diện tích 67ha; vùng biển ven bờ tại bãi Hòn Cóc, Suối Khoai, Lan Khe, Bãi Ngao giáp thôn Tuyết Diêm 1 và Tuyết Diêm 2 có diện tích 72ha.

Khai thác rong mơ trái mùa là một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

Nhờ môi trường sinh thái biển đặc trưng, vùng biển ven bờ nơi đây là nơi sinh sản, quần tụ của nhiều loài thủy hải sản có giá trị kinh tế cao như cá kinh, cá chuồn, cá dìa và nhiều loài sinh vật biển khác. Để bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản tự nhiên; nâng cao ý thức cộng đồng trong khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên biển; đồng thời ngăn chặn tình trạng khai thác tận diệt ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển ven bờ, lãnh đạo Ủy ban Nhân dân xã Vạn Tường đã ký văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo người dân không khai thác rong mơ ngoài thời gian cho phép mà chỉ được khai thác từ ngày 1/6-30/11 hàng năm.

Cùng với đó, không sử dụng các hình thức khai thác mang tính tận diệt, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Theo nội dung văn bản, Đồn Biên phòng Bình Hải, Đồn Biên phòng Bình Thạnh có trách nhiệm phối hợp với Phòng Kinh tế xã, các thôn ven biển vận động ngư dân chấp hành nghiêm các quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Trạm Kiểm soát Biên phòng có nhiệm vụ phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở, các Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản rong mơ tại Gành Yến và Hòn Cóc tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực ven biển; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi: khai thác rong mơ không đúng thời gian quy định; mua bán, vận chuyển rong mơ khai thác trái phép.

Bên cạnh đó, tại xã Đông Sơn hiện có gần 190ha rong mơ, phân bổ chủ yếu tại vùng biển các thôn Châu Thuận Biển, Phú Quý và An Hải. Thời điểm này, rong mơ phát triển dày đặc ven bờ, phủ vàng cả mặt biển. Đặc biệt vào thời khắc bình minh, các thảm rong mơ ánh lên sắc vàng óng, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh, check-in.

Được biết, do ảnh hưởng của gió Nam, nhiều ngày qua, lượng lớn rong mơ liên tục dạt vào bờ biển. Người dân trong vùng rủ nhau đi thu hoạch, phơi khô bán cho thương lái kiếm thêm thu nhập. Tuy nhiên, đây cũng lúc tình trạng khai thác trái phép có nguy cơ tái diễn, khai thác trái phép, rất đáng lo ngại. Để siết chặt quản lý hành vi này, cuối tháng 4 vừa qua, xã Đông Sơn đã thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, rong mơ và du lịch cộng đồng xã Đông Sơn.

Cụ thể, lãnh đạo Ủy ban Nhân dân xã Đông Sơn, đã ký quyết định công nhận Ban đại diện Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, rong mơ và du lịch cộng đồng xã Đông Sơn với 13 thành viên. Theo Trưởng Ban đại diện Tổ cộng đồng cho biết, ngay sau khi thành lập, Tổ đã đẩy mạnh vận động ngư dân cùng các hộ kinh doanh ven biển chung tay bảo vệ rong mơ và nguồn lợi thủy sản.

Đến nay, đã thu hút 39 người tham gia, trở thành nòng cốt trong việc gìn giữ “lá phổi xanh” ven biển, hướng đến phát triển du lịch cộng đồng bền vững. Tổ cộng đồng có trách nhiệm trực tiếp tham gia tuyên truyền, vận động người dân địa phương nắm rõ thời gian được phép khai thác rong mơ trong năm; đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ và gìn giữ nguồn lợi thủy sinh này.

Để nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý, Tổ cộng đồng đã chủ động thành lập 3 tổ tuần tra trực thuộc, với tổng số 7 thành viên; trong đó, 3 thành viên phụ trách tuần tra, giám sát khu vực biển thôn Châu Thuận Biển; 3 thành viên phụ trách vùng biển thôn Phú Quý và 1 thành viên đảm trách khu vực biển thôn An Hải. Tổ cộng đồng duy trì hoạt động cả ngày lẫn đêm, sử dụng phương tiện thúng để tuần tra thường xuyên tại các khu vực xuất hiện rong mơ.

Người dân phơi rong mơ sau khai thác.

Khi phát hiện hành vi khai thác trái phép, các thành viên sẽ lập tức áp sát, tuyên truyền, ngăn chặn kịp thời. Nếu trường hợp nào cố tình không chấp hành, chúng tôi sẽ báo cáo ngay cho cơ quan chức năng để xử lý theo quy định. Theo chia sẻ của người dân thôn Phú Quý, nhiều năm nay, rong mơ đã trở thành nguồn thu nhập quan trọng của gia đình.

Mỗi mùa khai thác có thể bỏ túi hàng chục triệu đồng. Thế nhưng, dù lợi nhuận hấp dẫn nhưng người dân không thể vì cái lợi trước mắt mà khai thác rong non, trái vụ, bởi điều đó sẽ làm giảm chất lượng, sản lượng rong mơ sau thu hoạch. Người dân luôn tuân thủ lịch thời vụ và khuyến cáo của Tổ cộng đồng để cùng chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hệ sinh thái ven bờ, đó cũng là cách để duy trì sinh kế lâu dài.

Trước đó, để bảo vệ rong mơ, tháng 2/2026 UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định số 392/QĐ-UBND về việc điều chỉnh, bổ sung Văn kiện dự án hỗ trợ kỹ thuật “Bảo vệ, khai thác và phát triển rong mơ khu vực các xã ven biển huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi gắn với sinh kế bền vững của cộng đồng” do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc, Chương trình tài trợ các dự án nhỏ - Quỹ môi trường toàn cầu (UNDP/GEF SGP) tài trợ (nay là xã Bình Sơn).

Mục tiêu tổng quát nhằm để cộng đồng các xã ven biển tỉnh Quảng Ngãi tham gia bảo vệ và khai thác bền vững rong mơ, nâng cao sinh kế, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học hệ sinh thái biển…

Ngăn chặn tình trạng khai thác rong mơ trái vụ không đơn thuần là bảo vệ tài nguyên biển mà còn là hành động thiết thực nhằm gìn giữ hệ sinh thái ven bờ và phát triển kinh tế biển bền vững. Rong mơ được xem như “ngôi nhà tự nhiên” của nhiều loài sinh vật biển, đồng thời góp phần giảm xói mòn và duy trì môi trường nước ổn định. Vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng chức năng, cần nâng cao ý thức cộng đồng trong việc tuân thủ mùa vụ khai thác và bảo vệ tài nguyên biển.

Nguồn: Quảng Ngãi ngăn chặn nạn khai thác rong mơ trái vụ, bảo vệ hệ sinh thái biển