Hiện nay, Vịnh Hạ Long còn là một khu vực phát triển năng động, có tiềm năng lớn về du lịch, nhờ những điều kiện và lợi thế sẵn có ở khu vực vùng biển Đông Bắc Việt Nam nói riêng và miền Bắc Việt Nam nói chung. Với những giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học và thẩm mỹ đặc biệt của Vịnh, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định xếp hạng Danh lam thắng cảnh Vịnh Hạ Long là di tích quốc gia đặc biệt tại Quyết định số 1272/QĐ-TTg, ngày 12/8/2009.

Do đó, thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tập trung mọi nguồn lực bảo vệ môi trường tại Vịnh Hạ Long – di sản thiên nhiên thế giới có giá trị đặc biệt về cảnh quan và đa dạng sinh học. Trước áp lực gia tăng từ phát triển kinh tế, đô thị hóa ven biển và lượng khách du lịch không ngừng tăng, tỉnh xác định bảo tồn môi trường vịnh là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.

Các biện pháp kiểm soát nguồn thải từ đất liền ra biển được siết chặt; hoạt động thu gom, xử lý rác thải, nước thải được tăng cường; nhiều chương trình giảm thiểu rác nhựa và chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường được triển khai quyết liệt. Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động khai thác, kinh doanh du lịch trên vịnh được đẩy mạnh, bảo đảm tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường.

Quảng Ninh cũng chú trọng ứng dụng khoa học – công nghệ trong quan trắc chất lượng nước, giám sát tự động nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nguy cơ ô nhiễm, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững gắn với bảo tồn lâu dài giá trị di sản.

Đặc biệt, nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển, tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt, trọng tâm là bảo vệ Di sản Vịnh Hạ Long. Hệ thống văn bản pháp lý được ban hành kịp thời như Chỉ thị 18-CT/TU về bảo vệ nguồn lợi thủy sản hay Nghị quyết 10-NQ/TU về quản lý tài nguyên và ứng phó biến đổi khí hậu đã tạo hành lang vững chắc cho công tác này.

Vịnh Hạ Long là điểm đến được nhiều du khách trong và ngoài nước tới tham quan, nghỉ dưỡng.

Song song đó, tỉnh kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy kinh tế: Tuyệt đối không cấp phép các dự án công nghiệp mới có nguy cơ ảnh hưởng đến Vịnh. Tỉnh tích cực chỉ đạo các đơn vị liên quan thường xuyên kiểm tra, giám sát các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng tới tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường; giám sát chất lượng môi trường, việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường, từng bước kiểm soát nguy cơ gây ô nhiễm môi trường vịnh từ nguồn thải ven bờ, khu vực giáp ranh; triển khai dự án “Nâng cao năng lực xử lý nước thải tại đảo Đầu Gỗ, Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh“ để xử lý nước thải tại điểm tham quan.

Đáng chú ý, từ ngày 1/9/2019, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long (nay là Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử) bắt đầu triển khai chương trình “Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa” và yêu cầu các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch, lữ hành và du khách không sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần (như chai nhựa, túi nilon, ống hút nhựa...) khi tham quan Vịnh.

Từ đó, giảm thiểu tối đa lượng rác thải nhựa phát sinh từ hoạt động du lịch trôi nổi trên mặt biển, bảo vệ hệ sinh thái và cảnh quan di sản. Đến nay, chương trình đã trở thành một nếp sống văn minh và là quy định bắt buộc trong hành trình khám phá di sản.

Hiệu quả chương trình đã lan tỏa mạnh mẽ thông qua việc tuyên truyền, nhắc nhở du khách để lại các sản phẩm từ nhựa dùng 1 lần trước khi tham quan Vịnh Hạ Long, đồng thời giám sát các tổ chức, cá nhân hoạt động dịch vụ du lịch, chủ tàu du lịch thực hiện nghiêm quy định không sử dụng các sản phẩm từ nhựa dùng 1 lần. Việc ứng dụng công nghệ trong công tác bảo vệ môi trường được Quảng Ninh tích cực triển khai, điển hình như: Áp dụng công nghệ xử lý nước thải Jokaso và Uniship tại đảo Ti Tốp, Đầu Gỗ, Vung Viêng, Ba Hang; sử dụng thiết bị camera giám sát hành trình lắp đặt tại các điểm tham quan trên Vịnh Hạ Long kịp thời phát hiện hành vi xâm hại tới cảnh quan di sản, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý các tài nguyên thiên nhiên và môi trường Vịnh Hạ Long.

Cùng với đó, tỉnh cũng thường xuyên trao đổi và duy trì mối quan hệ với UNESCO, mạng lưới di sản biển thế giới, Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN), hiệp hội các vịnh đẹp nhất thế giới, Văn phòng UNESCO Hà Nội, Văn phòng IUCN Việt Nam... trao đổi, đề xuất hỗ trợ kinh nghiệm, tài chính, kỹ thuật phục vụ quản lý di sản, bảo vệ môi trường, bảo tồn các giá trị di sản. Các tàu tham quan trên Vịnh Hạ Long cũng đã chủ động ứng dụng công nghệ tiên tiến để giảm thiểu tác hại đến môi trường trong quá trình vận hành du thuyền.

Riêng năm 2025, Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử triển khai 122 lượt hoạt động điều tra, giám sát tài nguyên thiên nhiên, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, những yếu tố tác động và ảnh hưởng đến các giá trị tài nguyên và môi trường Di sản, qua đó đề ra biện pháp quản lý, bảo vệ phù hợp.

Công tác dọn vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan khu vực Vịnh Hạ Long được tỉnh Quảng Ninh thường xuyên triển khai. (Ảnh: TA).

Cùng với đó, công tác tuyên truyền bảo vệ môi trường cũng được đẩy mạnh. Đặc biệt, với vai trò nòng cốt, Ban đã phối hợp với lực lượng liên quan triển khai các đợt cao điểm thu gom, xử lý rác thải trên vịnh, đồng thời thường xuyên duy trì các hoạt động giám sát định kỳ chất lượng môi trường, giám sát các hoạt động kinh tế - xã hội trên và ven bờ Vịnh Hạ Long, kịp thời tham mưu báo cáo và đề nghị các đơn vị liên quan xử lý các yếu tố có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Cùng với đó, ngay từ đầu năm 2025, Ban cũng đã ký kết quy chế phối hợp với huyện Cát Hải (TP Hải Phòng), hằng tháng, quý, hai bên sẽ định kỳ tổ chức ra quân làm sạch môi trường vịnh, cũng như, tăng cường xử lý vi phạm môi trường ở giáp ranh hai bên. Với những giải pháp hiệu quả và công tác phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, Vịnh Hạ Long đã 3 lần được vinh danh là Di sản thiên nhiên thế giới cùng vô số giải thưởng danh giá trong khu vực và thế giới.

Đại diện Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, cho biết: Thời gian tới, Ban sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, bảo tồn, phát huy giá trị Vịnh Hạ Long. Ban cùng các sở, ngành, địa phương liên quan cũng sẽ tham mưu UBND tỉnh phối hợp với thành phố Hải Phòng xây dựng cơ chế chính sách quản lý chung cho di sản liên tỉnh; tăng cường nghiên cứu, thực hiện các đề tài khoa học về Di sản, làm cơ sở cho công tác quản lý, bảo tồn các giá trị của di sản; tăng cường thiết bị, phương tiện và nhân lực thu gom, xử lý rác thải để bảo vệ cảnh quan…

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển xanh ngày càng trở nên cấp thiết, việc Quảng Ninh kiên định đặt bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long lên vị trí trung tâm thể hiện tầm nhìn chiến lược và trách nhiệm đối với di sản. Bảo vệ vịnh không chỉ là gìn giữ cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, mà còn là bảo vệ sinh kế của cộng đồng dân cư ven biển, bảo đảm nền tảng cho ngành du lịch phát triển ổn định, bền vững.

Khi ý thức cộng đồng được nâng cao, môi trường Vịnh Hạ Long sẽ tiếp tục được cải thiện, duy trì sức hấp dẫn của một điểm đến xanh, an toàn. Đó cũng là cơ sở để Quảng Ninh củng cố thương hiệu du lịch chất lượng cao, hài hòa giữa khai thác và bảo tồn, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong dài hạn.

Nguồn:Quảng Ninh: Tập trung nguồn lực bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long