Trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, Thái Nguyên đã và đang chủ động nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai theo hướng toàn diện và bền vững. Tỉnh tập trung hoàn thiện hệ thống dự báo, cảnh báo sớm nhằm cung cấp thông tin kịp thời đến chính quyền và người dân. Đồng thời, công tác rà soát, cập nhật các phương án ứng phó được triển khai thường xuyên, sát với thực tế từng địa phương.

Việc đầu tư, củng cố hạ tầng phòng chống thiên tai như hồ đập, kè sông, hệ thống thoát nước cũng được chú trọng, góp phần giảm thiểu nguy cơ thiệt hại khi xảy ra mưa lũ. Bên cạnh đó, Thái Nguyên đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về kỹ năng phòng tránh, ứng phó với thiên tai.

Các lực lượng chức năng được tập huấn, sẵn sàng phương án cứu hộ, cứu nạn trong mọi tình huống. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành và địa phương đã tạo nên thế chủ động, linh hoạt trong công tác phòng, chống thiên tai. Trước đó, trong năm 2025, thiên tai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên diễn biến phức tạp, cực đoan, với nhiều đợt mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và 6 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp.

Đặc biệt, bão số 11 vào đầu tháng 10-2025 gây mưa lũ vượt mức lịch sử, ngập lụt trên diện rộng, làm 17 người thiệt mạng, hàng trăm nghìn ngôi nhà và gần 20 nghìn héc-ta cây trồng bị thiệt hại, tổng thiệt hại ước trên 13.200 tỷ đồng. Trước diễn biến ngày càng khó lường của thời tiết, các địa phương, đơn vị trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo hướng chủ động từ sớm, từ xa.

Đơn cử, tai khu vực hồ Nặm Cắt, với diện tích mặt hồ gần 88ha, có vai trò vừa bảo đảm tích nước phục vụ sản xuất, vừa giữ vai trò quan trọng trong cắt lũ, giảm áp lực cho khu vực hạ lưu sông Cầu. Để phát huy hiệu quả công trình, đơn vị quản lý đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện vận hành, từng bước ứng dụng công nghệ, số hóa quy trình điều tiết, bảo đảm an toàn hồ đập và nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai.

Theo lãnh đạo Công ty TNHH Một thành viên Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Bắc Kạn, cho biết: Hồ chứa nước Nặm Cắt có dung tích khoảng 12 triệu m3, trong đó hơn 5 triệu m3 dành cho phòng lũ, giữ vai trò quan trọng trong việc cắt lũ cho khu vực hạ du. Năm 2025, đặc biệt trong đợt mưa lũ do bão số 11, công trình đã vận hành an toàn. Lưu lượng nước về hồ có thời điểm đạt gần 100 m3/giây, song nhờ chủ động điều tiết nên vẫn bảo đảm dung tích phòng lũ theo quy định. Công trình đã được đầu tư hệ thống quan trắc tự động, tạo nền tảng cho việc hiện đại hóa công tác quản lý trong thời gian tới.

Công tác vận hành hệ thống thuỷ lợi được Thái Nguyên triển khai đồng bộ.

Bên cạnh đó, tinh thần chủ động cũng được triển khai rộng khắp trong hệ thống thủy lợi. Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Thái Nguyên - đơn vị đang quản lý, vận hành 209 công trình trên địa bàn phía Nam của tỉnh, đã hoàn thành các hạng mục sửa chữa từ sớm, đồng thời tổ chức kiểm tra, rà soát toàn bộ hệ thống để phát hiện và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn. Đại diện Trạm Khai thác thủy lợi Đồng Hỷ, cho biết, đơn vị đã rà soát, đánh giá toàn diện mức độ an toàn và khả năng vận hành của các hồ đập. Nhiều công trình như hồ Kim Cương được nâng cấp hệ thống tràn, thay thế van điều tiết, góp phần nâng cao hiệu quả tưới tiêu và khả năng phòng lũ.

Cùng với đó, lịch trực ban được thiết lập chặt chẽ, lực lượng được phân công cụ thể, sẵn sàng xử lý các tình huống khẩn cấp. Cùng với hệ thống hồ đập, các tuyến đê sông tiếp tục giữ vai trò là “tuyến phòng thủ” quan trọng trong mùa mưa lũ. Khu vực phía Nam tỉnh hiện có 7 tuyến đê với tổng chiều dài hơn 48km, gồm 3 tuyến đê cấp III và 4 tuyến đê cấp IV, chạy dọc theo sông Cầu, góp phần bảo vệ sản xuất, hạ tầng và khu dân cư.

Tỉnh đang tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cấp các đoạn đê xung yếu, trong đó tuyến đê Gang Thép được đẩy nhanh tiến độ thi công nhằm tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai.

Còn theo lãnh đạo Hạt Quản lý đê Thái Nguyên, các hạng mục như mở rộng mặt đê Gang Thép, gia cố thân đê bằng bê tông, cải tạo hệ thống lên xuống đang được triển khai đồng bộ. Đây là tuyến đê quan trọng, bảo đảm an toàn phòng chống lũ và phục vụ giao thông, kết nối các khu vực trong tỉnh.

Sau những thiệt hại do ngập úng năm 2025, tỉnh Thái Nguyên đã tập trung triển khai nhiều công trình cấp bách nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, nhất là tại khu vực đô thị trung tâm. Tại phường Phan Đình Phùng, các hạng mục như nạo vét hơn 30km cống, khơi thông suối, cải tạo và xây dựng mới hệ thống thoát nước được đẩy nhanh tiến độ. Nhiều gói thầu đã đạt trên 90% khối lượng, hướng tới hoàn thành trong thời gian sớm để giảm tình trạng ngập úng cục bộ trong mùa mưa.

Trước dự báo thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp trong năm 2026, tỉnh Thái Nguyên đã xây dựng các phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro. Một trong những giải pháp trọng tâm là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm. Hiện nay, tỉnh đã nâng cấp 89 trạm quan trắc mưa tự động và 31 trạm đo mưa được kiểm định, cung cấp dữ liệu theo thời gian thực phục vụ công tác điều hành.

Thái Nguyên đẩy mạnh nâng cấp, đầu tư hạ tầng, ứng phó thiên tai, mưa lũ.

Đồng thời, công tác tập huấn, diễn tập được tăng cường với 15 lớp cho gần 1.700 người tại 92 xã, phường, góp phần nâng cao năng lực ứng phó ngay từ cơ sở. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh, sau những thiệt hại trong các năm 2024 và 2025, công tác phòng chống thiên tai năm 2026 được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh đã chỉ đạo các địa phương kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự, rà soát, xây dựng phương án phòng chống thiên tai sát với điều kiện từng địa bàn, đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết để chủ động ứng phó.

Song song với đó, tỉnh xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 với nhiều dự án trọng điểm như nâng cấp hồ đập, kè chống sạt lở sông Cầu, xây dựng bản đồ ngập lụt, kiểm định an toàn đập. Một số công trình cấp bách đang được triển khai gồm cầu Gia Bảy, dự án chống ngập úng phường Phan Đình Phùng, tuyến đê Hữu Cầu. Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh tập trung hoàn thiện các phương án hộ đê, di dời dân cư, chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai.

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng khó lường, sự chủ động từ sớm, từ xa của Thái Nguyên sẽ giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đầu tư đồng bộ vào hạ tầng, công nghệ dự báo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác phòng, chống thiên tai. Đồng thời, chú trọng phát huy vai trò của cộng đồng, xem người dân là trung tâm trong mọi hoạt động ứng phó.

Việc tăng cường liên kết vùng, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai. Với những giải pháp đồng bộ và quyết tâm cao, Thái Nguyên hướng tới xây dựng một hệ thống phòng, chống thiên tai hiện đại, hiệu quả, góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên cho người dân địa phương.

Nguồn: Thái Nguyên: Nâng cao năng lực phòng chống, ứng phó thiên ta