Theo đánh giá của Viện dược liệu (Bộ Y tế) tại Đà Nẵng có trên 832 loài, 593 chi, 190 họ thực vật làm thuốc, trong đó có 36 loài cây thuốc nằm trong "Sách đỏ Việt Nam", với tổng diện tích cây dược liệu được thống kê là khoảng 2.471 ha. Trong đó, sâm Ngọc Linh được ví như "vàng xanh" của Việt Nam đã trở thành "bảo vật" trong định hướng công nghiệp dược liệu của Đà Nẵng.

Đến nay diện tích quy hoạch để phát triển trồng sâm Ngọc Linh tại Đà Nẵng là 15.567 ha; đã có 18 tổ chức, doanh nghiệp và 41 nhóm hộ đã hoàn thiện hồ sơ đề nghị thuê môi trường rừng với tổng diện tích là 825,44 ha; trong đó, doanh nghiệp là 341,75 ha. Diện tích đã trồng sâm Ngọc Linh được khoảng 1.294 ha…

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc ứng dụng khoa học và công nghệ trong nhân giống, trồng trọt, bảo quản và chế biến sâm Ngọc Linh và dược liệu còn phân tán, thiếu liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất quy mô lớn, số lượng doanh nghiệp dược liệu ứng dụng công nghệ cao còn ít. Trước thực tế trên, TP. Đà Nẵng ban hành chương trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ phát triển sản phẩm sâm Ngọc Linh và dược liệu.

Chương trình hướng tới ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao năng suất hoàn thiện quy trình kỹ thuật chuẩn hóa, phát triển mô hình sản xuất công nghệ cao, thúc đẩy sản phẩm chế biến sâu đạt tiêu chuẩn quốc tế, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Từ đó phát triển ngành dược liệu của TP. Đà Nẵng trở thành ngành có giá trị kinh tế cao với các sản phẩm sâm Ngọc Linh là chủ lực, tạo ra các sản phẩm hàng hóa có chất lượng cao phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng;

Đồng thời bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen quý của sâm Ngọc Linh và các loài dược liệu có giá trị, nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế cho người dân địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững trên địa bàn thành phố.

Thành phố đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ tiên tiến trong khai thác, phát triển và sử dụng nguồn gen sâm Ngọc linh và các loài cây dược liệu có giá trị: Ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại, từng bước chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn, hướng dẫn và khuyến nghị quốc tế trong bảo tồn, lưu giữ nguồn gen, đặc biệt trong bảo tồn chuyển chỗ các nguồn gen có giá trị đặc biệt là sâm Ngọc Linh. Kết hợp bảo tồn chuyển chỗ và bảo tồn tại chỗ với sự hài hòa giữa phương pháp truyền thống và hiện đại.

Ứng dụng khoa học và công nghệ, đặc biệt ứng dụng công nghệ sinh học (công nghệ gen, công nghệ tế bào, công nghệ vi sinh, nuôi cấy mô tế bào…) nhằm chọn, tạo, sản xuất giống sâm Ngọc Linh và một số dược liệu có giá trị cho năng suất, chất lượng tốt phục vụ xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, bền vững. Đánh giá tiềm năng di truyền, lập bản đồ gen của các nguồn gen cây sâm Ngọc Linh và loài cây dược liệu quý, có giá trị kinh tế cao, có khả năng chống chịu sâu, bệnh, điều kiện không thuận lợi, cho năng suất và chất lượng cao. Xây dựng bộ tiêu chuẩn giống sâm Ngọc Linh thành phố Đà Nẵng.

Thành phố đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ phát triển sản phẩm sâm Ngọc Linh và dược liệu (Ảnh minh họa).

Nghiên cứu ứng dụng khoa học và công nghệ trong nuôi trồng, sản xuất và quản lý vùng trồng sâm Ngọc linh và các loài cây dược liệu có giá trị trên địa bàn: Xây dựng quy trình canh tác bền vững theo các tiêu chuẩn quốc tế (GACP- WHO, ORGANIC…), đặc biệt là dưới tán rừng, trong nhà lưới, nhà màng đảm bảo chất lượng sản phẩm và bảo tồn nguồn gen sâm Ngọc Linh và dược liệu.

Ứng dụng công nghệ IoT và AI: Sử dụng các cảm biến thông minh, hệ thống giám sát tự động để kiểm soát môi trường, độ ẩm, dinh dưỡng cho cây trồng, tối ưu hóa quy trình chăm sóc sâm Ngọc Linh và dược liệu. Xây dựng và triển khai giải pháp truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số nhằm kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ, đảm bảo chất lượng, minh bạch hóa chuỗi cung ứng và phục vụ mục tiêu xuất khẩu cho các sản phẩm sâm Ngọc Linh và dược liệu.

Tập trung phát triển diện tích, mở rộng vùng trồng, áp dụng quy trình quản lý chất lượng tiên tiến trong trồng sâm Ngọc Linh, các loại dược liệu khác có thế mạnh như ba kích, đảng sâm, sa nhân tím... được trồng trên quy mô lớn. Phát triển mạng lưới, hình thành chuỗi liên kết nuôi trồng, sơ chế, chế biến dược liệu giữa thành phố Đà Nẵng với các tỉnh, thành phố lân cận và trên cả nước. Tập trung chế biến, chế biến sâu tại khu vực trung tâm công nghiệp dược liệu tại thành phố Đà Nẵng.

Triển khai Chương trình trên năm 2026, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì tổ chức quản lý và triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ chương trình. Các nhiệm vụ ưu tiên tập trung vào nghiên cứu, bảo tồn và phát triển giống sâm Ngọc Linh và dược liệu. Nội dung triển khai gồm nghiên cứu mở rộng vùng trồng, vùng chỉ dẫn địa lý; xây dựng, cung cấp, đánh giá và tổng hợp cơ sở dữ liệu khoa học về sâm Ngọc Linh và dược liệu. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong chọn tạo, nhân giống, sản xuất sâm Ngọc Linh, dược liệu và các sản phẩm chế biến.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao tham mưu UBND TP. Đà Nẵng đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia liên quan đến sâm Ngọc Linh. Các nội dung gồm quản lý, phát triển và mở rộng chỉ dẫn địa lý; đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong và ngoài nước. Đơn vị này đồng thời là cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc việc triển khai; định kỳ tổng hợp kết quả, báo cáo Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND TP. Đà Nẵng theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu UBND TP. Đà Nẵng quản lý các nội dung liên quan đến vùng trồng, vùng nguyên liệu sâm Ngọc Linh và dược liệu. Các nội dung gồm quy trình kỹ thuật thâm canh, chăm sóc, thu hoạch; tiêu chuẩn, chất lượng giống và sản phẩm; kiểm soát chất lượng tại vùng trồng. Đồng thời, đơn vị này thực hiện đăng ký bảo hộ giống cây sâm Ngọc Linh với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chủ trì nghiên cứu, đặt hàng các nhiệm vụ khoa học và công nghệ gắn với chương trình đã được ban hành.

Sở Công Thương được giao chủ trì đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, tăng cường hợp tác quốc tế, tổ chức truyền thông và quảng bá thương hiệu. Các doanh nghiệp được hỗ trợ phát triển sâm Ngọc Linh, dược liệu và các sản phẩm chế biến, mở rộng thị trường tiêu thụ. Các sở, ban, ngành và địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động đề xuất, tham mưu UBND TP. Đà Nẵng triển khai các nội dung phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu trên địa bàn. Đồng thời, chủ động đặt hàng các nhiệm vụ, đề tài và đề xuất các bộ, ngành Trung ương hỗ trợ theo thẩm quyền./.

Nguồn:Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ phát triển sản phẩm dược liệu