Năm 2025, TP.HCM không chịu tác động trực tiếp của bão và áp thấp nhiệt đới trên biển Đông, song vẫn đối mặt với nhiều loại hình thiên tai phức tạp, diễn biến cực đoan, gây thiệt hại đáng kể về người, tài sản và hạ tầng.

Năm vừa qua, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 6 đợt triều cường vượt mức báo động III, 37 đợt mưa lớn kèm dông, lốc xoáy và 4 vụ sạt lở bờ sông. Đáng chú ý, đợt triều cường đầu tháng 11/2025 đã ghi nhận mực nước cao nhất trong lịch sử quan trắc tại trạm Phú An, đạt 1,78m, vượt báo động III tới 18cm. Nhiều tuyến đường ven sông, kênh rạch bị ngập cục bộ, một số vị trí bờ bao, tường chắn nước và bờ rạch bị sạt, nứt hoặc sụt lún, buộc các địa phương phải xử lý khẩn cấp để bảo đảm an toàn dân sinh.

Bên cạnh đó, tình trạng sạt lở bờ sông tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt dọc sông Sài Gòn và một số tuyến sông, rạch lớn. Trong năm 2025, 4 vụ sạt lở đã làm mất khoảng 650 - 700m² đất, đe dọa trực tiếp nhà cửa, công trình và sinh kế của người dân ven sông. Trước thực tế này, thành phố đã khẩn trương rà soát, công bố danh mục các vị trí sạt lở nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm, làm cơ sở cho việc ưu tiên đầu tư, xử lý trong thời gian tới.

Quan trắc thủy văn là nhiệm vụ quan trọng đảm bảo dữ liệu cho công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Năm 2026, TP. HCM xác định nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, tập trung xử lý các điểm xung yếu về ngập, triều cường và sạt lở. Đồng thời, TP. HCM cũng tăng cường đầu tư hạ tầng phòng, chống thiên tai theo hướng đồng bộ, thích ứng với biến đổi khí hậu. Để đạt được mục tiêu này, một trong những nhiệm vụ quan trọng được thành phố đẩy mạnh triển khai là tăng cường công tác quan trắc thủy văn.

Theo đó, ngoài việc duy trì quản lý, vận hành mạng lưới trạm khí tượng thủy văn (KTTV) chuyên dùng, Chương trình quan trắc thủy văn chuyên dùng năm 2026 còn cung cấp thông tin, dữ liệu KTTV chuyên dùng cho công tác phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và các hoạt động chuyên ngành có liên quan, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố; và chia sẻ, cung cấp thông tin, dữ liệu KTTV chuyên dùng vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

Thành phố thực hiện quan trắc khí tượng thủy văn tại 02 Trạm thủy văn chuyên dùng theo quy định: Trạm thủy văn chuyên dùng Tân Uyên: quan trắc thủy văn trên sông Đồng Nai, phường Tân Uyên với các thông số: mực nước, nhiệt độ nước và nhiệt độ không khí. Trạm thủy văn trên sông Sài Gòn: quan trắc thủy văn trên sông Sài Gòn, phường Lái Thiêu với các thông số: mực nước, nhiệt độ nước, lượng mưa, nhiệt độ không khí và độ ẩm không khí.

Trạm Thủy văn chuyên dùng Tân Uyên quan trắc mực nước tự động mùa lũ 5 phút/lần đo và mùa kiệt 10 phút/lần đo; quan trắc nhiệt độ nước tự động 2 lần/ngày; quan trắc nhiệt độ không khí thủ công 3 lần/ngày. Còn Trạm thuỷ văn trên sông Sài Gòn quan trắc mực nước tự động mùa lũ 5 phút/lần đo và mùa kiệt 10 phút/lần đo; quan trắc nhiệt độ nước tự động 2 lần/ngày; quan trắc lượng mưa, nhiệt độ và độ ẩm không khí tự động 10 phút/lần đo.

Thông số, tần suất, kỹ thuật quan trắc khí tượng thủy văn tuân thủ theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 46:2022/BTNMT ban hành kèm theo Thông tư số 14/2022/TT-BTNMT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quan trắc khí tượng và QCVN 47:2022/BTNMT ban hành kèm theo Thông tư số 22/2022/TT-BTNMT ban hành quy chuẫn kỹ thuật quốc gia về quan trắc thủy văn.

Để nâng cao hiệu quả công tác quan trắc thủy văn, UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức cập nhật thông tin, dữ liệu quan trắc vào cơ sở dữ liệu của ngành Nông nghiệp và Môi trường và chia sẻ thông tin, dữ liệu quan trắc vào cơ sở dữ liệu khí tượng thủy văn quốc gia theo quy định; Kịp thời cung cấp thông tin, dữ liệu quan trắc khí tượng thủy văn cho các đơn vị có nhu cầu theo quy định.

Các Sở, ban, ngành và UBND các phường, xã, đặc khu tăng cường khai thác thông tin, dữ liệu quan trắc thủy văn phục vụ cho các quy hoạch, chương trình, kế hoạch, dự án phát triển của ngành, địa phương; nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu, thông tin quan trắc môi trường trên địa bàn Thành phố.

Trong năm 2026 thành phố tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó, giảm thiệt hại do thiên tai.

Năm 2026, để chủ động ứng phó, giảm nhẹ thiệt hại từ thiên tai TP. HCM yêu cầu các đơn vị tuyệt đối không lơ là trước diễn biến thời tiết, đồng thời khẩn trương trang bị phương tiện cứu hộ chuyên dụng cho các vùng trũng thấp, ven sông để sẵn sàng ứng phó trong năm 2026. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được giao cho Sở Nông nghiệp - Môi trường TP.HCM là phải kiểm tra an toàn các công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ năm 2026.

Đáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải phối hợp chặt chẽ với các đơn vị quản lý hồ chứa (Công ty Thủy điện Trị An, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi miền Nam) trong quy trình vận hành điều tiết tích nước, xả lũ trên lưu vực sông Đồng Nai, sông Sài Gòn. Mục tiêu là đảm bảo an toàn công trình và chủ động giảm lũ cho hạ du, tránh các thời điểm bất lợi kép do triều cường kết hợp mưa lớn và xả lũ.

Đối với các địa phương, UBND TP. HCM chỉ đạo thực hiện nghiêm phương châm "4 tại chỗ": chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ. Đặc biệt, lãnh đạo thành phố yêu cầu UBND các xã, phường, đặc khu và cơ quan thường trực Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự rà soát, đề xuất mua sắm trang thiết bị chuyên dụng. Cụ thể, đối với các địa bàn ven biển, khu vực sông rạch phức tạp, cần đề xuất trang bị phương tiện đường thủy như ca nô, tàu cao tốc, xuồng... để phục vụ công tác cứu nạn, cứu hộ hiệu quả.../.

Nguồn: TP. HCM nâng cao năng lực quan trắc khí tượng thủy văn