Nằm gần Abu Dhabi, cảng Khalifa hiện là một trong những trung tâm logistics lớn nhất khu vực vùng Vịnh. Cảng xử lý toàn bộ lưu lượng container của tiểu vương quốc và đặt mục tiêu đạt công suất khoảng 15 triệu container mỗi năm vào năm 2030. Trung Quốc đóng vai trò đáng kể tại đây. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư hơn một tỷ USD vào khu công nghiệp liền kề, nơi có khu công nghiệp Trung Quốc - UAE quy tụ các công ty khai thác và logistics.

Tuy nhiên, năm 2021, cảng này trở thành tâm điểm căng thẳng địa chính trị. Tình báo Mỹ cho rằng Trung Quốc đang xây dựng một cơ sở quân sự bí mật tại đây. Hình ảnh vệ tinh cho thấy các hạng mục xây dựng có thể phù hợp với một hạ tầng quân sự.

Washington đã cảnh báo Abu Dhabi rằng sự hiện diện quân sự của Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến quan hệ hợp tác chiến lược giữa UAE và Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng. Cuối cùng, các hoạt động xây dựng được cho là đã bị đình chỉ dưới sức ép từ phía Mỹ. Theo nhiều nhà phân tích, sự việc này cho thấy lo ngại rằng một số cảng do Trung Quốc phát triển có thể được thiết kế với mục đích “lưỡng dụng”, vừa phục vụ thương mại, vừa có thể dùng cho quân sự.

Hiện diện cảng biển quy mô lớn tại châu Phi

Câu hỏi này càng trở nên đáng chú ý hơn tại châu Phi. Theo nhiều trung tâm nghiên cứu, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đang tham gia xây dựng, tài trợ hoặc vận hành 78 cảng tại 32 quốc gia châu Phi, tương đương gần một phần ba số cảng thương mại của lục địa này.

Sự hiện diện của Trung Quốc đặc biệt rõ nét ở Tây Phi và Đông Phi, những khu vực có vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải nối châu Á, châu Âu và Trung Đông.

Các khoản đầu tư này nằm trong khuôn khổ sáng kiến “Vành đai và Con đường”, nhằm tăng cường hạ tầng giao thông và các hành lang thương mại kết nối châu Á với châu Phi và châu Âu. Trong nhiều trường hợp, các cảng còn được kết nối với các dự án đường sắt và đường bộ do doanh nghiệp Trung Quốc xây dựng, tạo điều kiện xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên như đồng, cobalt hay dầu mỏ.

Hạ tầng thương mại và tiềm năng chiến lược

Hiện nay, phần lớn các cảng này vẫn là hạ tầng thương mại. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng về lâu dài, chúng cũng có thể phục vụ hoạt động quân sự.

Trung Quốc đã có một căn cứ hải quân tại Djibouti, khai trương năm 2017, đây là cơ sở quân sự thường trực đầu tiên của nước này ở nước ngoài. Theo nhiều phân tích, các cảng khác ở châu Phi như Lekki (Nigeria), Mombasa (Kenya), Walvis Bay (Namibia) hay Dar es-Salaam (Tanzania) có thể trở thành các điểm tựa hậu cần cho hải quân Trung Quốc.

Đối với Bắc Kinh, các khoản đầu tư này trước hết nhằm bảo đảm an toàn cho các tuyến thương mại và chuỗi cung ứng của mình. Tuy nhiên, với một số nhà quan sát phương Tây, chúng cũng có thể giúp Trung Quốc từng bước mở rộng ảnh hưởng chiến lược trên các tuyến hàng hải quan trọng của thế giới.

Nguồn:Trung Quốc mở rộng dấu ấn hàng hải từ châu Phi tới vùng Vịnh