Hiện nay, tỉnh Vĩnh Long đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt khi lượng rác phát sinh ngày càng lớn, trong khi việc xử lý bằng chôn lấp vẫn tạo áp lực lên quỹ đất và tiềm ẩn nguy cơ tác động đến môi trường.

Trong bối cảnh đó, thúc đẩy phân loại rác thải tại nguồn được xem là giải pháp quan trọng để giảm lượng chất thải phải đưa về các bãi chôn lấp. Khi rác được phân chia thành các nhóm phù hợp, chất thải có khả năng tái chế, tái sử dụng có thể được thu hồi, trong khi rác hữu cơ có điều kiện để xử lý theo các phương thức phù hợp. Qua đó, khối lượng rác cần xử lý cuối cùng được giảm đáng kể, kéo dài thời gian sử dụng các khu xử lý và hạn chế nhu cầu mở rộng bãi chôn lấp.

Để phân loại rác đi vào thực chất, Vĩnh Long cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định, đồng thời hoàn thiện hệ thống thu gom theo từng nhóm chất thải. Các địa phương, đơn vị thu gom và cơ sở xử lý cũng cần phối hợp chặt chẽ, bảo đảm rác sau phân loại được vận chuyển và xử lý đúng quy trình.

Cùng với đó, việc khuyến khích tái chế, tái sử dụng và thu hồi tài nguyên từ chất thải sẽ tạo thêm giá trị kinh tế, từng bước giảm gánh nặng cho hệ thống xử lý rác. Thông tin từ Chi cục Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, trước khi sáp nhập tỉnh, khu vực Trà Vinh cũ phát sinh khoảng 588 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày.

Trong đó, khoảng 380 tấn/ngày được thu gom đưa về các bãi rác, lò đốt hiện hữu; phần còn lại chủ yếu do người dân tự phân loại, xử lý tại những khu vực chưa có phương tiện thu gom. Hiện khu vực này có 10 bãi rác, trong đó nhiều điểm đã quá tải, gây áp lực về môi trường như Long Hiệp, Mỹ Long, Bình Phú, Cầu Kè, Tập Ngãi và Hưng Mỹ.

Riêng bãi rác Hưng Mỹ đã dừng hoạt động do hết sức chứa. Để giải quyết tình trạng quá tải tại các điểm xử lý chất thải hiện hữu, Chi cục Môi trường đề xuất phương án điều chỉnh phân luồng rác khi Nhà máy xử lý chất thải rắn Trà Vinh của Công ty TNHH Greenity Trà Vinh đi vào hoạt động. Nhà máy dự kiến vận hành thử nghiệm vào đầu tháng 11/2026. Theo đó, khoảng 310 tấn rác/ngày sẽ được chuyển về Nhà máy Greenity để xử lý.

Hiện nay lượng rác thải phát sinh của Vĩnh Long khá lớn. (Ảnh: DT).

Trong đó, khoảng 180 tấn/ngày từ khu vực thành phố Trà Vinh cũ, huyện Châu Thành cũ và huyện Tiểu Cần cũ. Cụ thể, 4 phường thuộc thành phố Trà Vinh cũ gồm Trà Vinh, Hòa Thuận, Nguyệt Hóa và Long Đức phát sinh khoảng 120 tấn/ngày; khu vực Châu Thành cũ khoảng 27-30 tấn/ngày và Tiểu Cần cũ khoảng 29 tấn/ngày. Ngoài ra, khoảng 130 tấn/ngày từ một phần các khu vực Càng Long, Cầu Ngang, Cầu Kè, Duyên Hải và thị xã Duyên Hải cũ cũng được đề xuất chuyển về Nhà máy Greenity.

Đối với các địa phương còn lò đốt đang hoạt động hoặc có phương án cải tạo bãi rác, tỉnh dự kiến tiếp tục duy trì xử lý tại chỗ nhằm tận dụng hạ tầng hiện có. Cụ thể, xã Bình Phú tiếp nhận khoảng 7 tấn/ngày; xã Mỹ Long khoảng 8,4 tấn/ngày; xã Cầu Kè khoảng 9,3 tấn/ngày. Bãi rác Đông Hải sau khi hoàn thành sửa chữa lò đốt và nâng cấp, cải tạo sẽ tiếp tục tiếp nhận rác của các xã Đông Hải, Long Thành và Long Vĩnh.

Riêng khu vực huyện Trà Cú cũ, khoảng 40 tấn rác/ngày của 6 xã gồm Long Hiệp, Trà Cú, Lưu Nghiệp Anh, Đại An, Hàm Giang và Tập Sơn dự kiến chuyển về Nhà máy xử lý chất thải rắn của Công ty TNHH MTV Kim Hoàng Phát từ ngày 15/9. Theo Chi cục Môi trường tỉnh Vĩnh Long, khoảng 310 tấn rác/ngày sẽ xử lý tại Nhà máy Greenity, 40 tấn/ngày tại Nhà máy Kim Hoàng Phát và phần còn lại được xử lý tại địa phương. Phương án này được kỳ vọng góp phần giảm áp lực cho các bãi chôn lấp hiện hữu.

Đáng chú ý, vào đầu tháng 6/2026 tại phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long đã khởi công nhà máy đốt chất thải rắn phát điện với tổng vốn gần 1.920 tỷ đồng, ứng dụng công nghệ Martin của Đức. Dự án có công suất xử lý 650 tấn rác/ngày, góp phần giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm tài nguyên và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Dự án là một trong những công trình hạ tầng môi trường trọng điểm của tỉnh, đánh dấu sự chuyển đổi từ phương thức chôn lấp rác truyền thống sang mô hình xử lý rác kết hợp thu hồi năng lượng. Nhà máy được xây dựng trên diện tích khoảng 4,2 ha, có công suất xử lý 650 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày đêm và phát điện công suất 13 MW.

Vĩnh Long đẩy mạnh đầu tư các dự án xử lý rác thải áp dụng công nghệ cao. (Ảnh minh hoạ).

Không chỉ góp phần xử lý rác thải, dự án còn được định hướng trở thành một công trình xanh với kiến trúc hiện đại, có thể phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Đổi mới phương thức xử lý rác thải đang là yêu cầu trọng tâm đối với Vĩnh Long trong bối cảnh lượng chất thải rắn sinh hoạt ngày càng gia tăng, tạo sức ép lên hệ thống thu gom, vận chuyển và các bãi chôn lấp. Việc giảm phụ thuộc vào chôn lấp không chỉ giúp giải quyết bài toán trước mắt về diện tích và công suất xử lý, mà còn là hướng đi lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, bảo vệ môi trường và sử dụng tiết kiệm tài nguyên.

Để đạt mục tiêu này, phân loại rác tại nguồn và sử dụng công nghệ cao trong xử lý rác cần được xem là khâu nền tảng. Khi chất thải được phân loại đúng, các thành phần có khả năng tái sử dụng, tái chế hoặc xử lý theo từng phương pháp phù hợp sẽ được thu hồi, qua đó giảm đáng kể lượng rác phải đưa đến bãi chôn lấp. Cùng với đó, Vĩnh Long tiếp tục đầu tư, nâng cấp cơ sở xử lý, đổi mới công nghệ và hoàn thiện hệ thống thu gom, vận chuyển theo hướng đồng bộ, hạn chế tình trạng rác đã phân loại nhưng bị trộn lẫn trở lại.

Bên cạnh giải pháp về hạ tầng và công nghệ, sự tham gia của người dân, doanh nghiệp và các đơn vị thu gom, xử lý có ý nghĩa quyết định. Công tác tuyên truyền cần được duy trì thường xuyên để hình thành thói quen phân loại, giảm phát sinh và tăng tái sử dụng chất thải trong cộng đồng. Về lâu dài, việc chuyển từ tư duy “xử lý rác” sang “quản lý và khai thác tài nguyên từ rác” sẽ giúp Vĩnh Long giảm áp lực cho các bãi chôn lấp, hạn chế ô nhiễm và từng bước hướng tới mô hình quản lý chất thải hiện đại, hiệu quả, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.

Nguồn:Vĩnh Long đổi mới phương thức xử lý rác, giảm áp lực cho các bãi chôn lấp