Những năm trở lại đây, sầu riêng trở thành ngành hàng có giá trị kinh tế cao, tiềm năng xuất khẩu lớn với các vùng sản xuất tập trung tại Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Trong năm 2026, diện tích sầu riêng cả nước khoảng 200.000 ha, sản lượng dự kiến khoảng 2,08 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 177,7 triệu USD năm 2021 lên khoảng 3,85 tỷ USD năm 2025, chiếm khoảng 45% giá trị xuất khẩu nhóm ngành hàng rau quả.

Trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 1,47 tỷ USD (tăng 44,1% so với cùng kỳ); riêng thị trường Trung Quốc chiếm trên 95% thị phần, đạt khoảng 1,38 tỷ USD (tăng 49,6%). Bên cạnh thị trường Trung Quốc, Việt Nam đã nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu tới hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ; đặc biệt, từ tháng 7/2026, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam, mở ra dư địa tăng trưởng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Đến 30/8/2026, cả nước có 10.252 mã số vùng trồng và 1.841 mã số cơ sở đóng gói được cấp để phục vụ xuất khẩu các loại quả tươi như sầu riêng, thanh long, xoài, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, chanh không hạt, nhãn, vải, ớt, thạch đen... sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Australia, New Zealand, Hàn Quốc và Nhật Bản. Đối với sầu riêng, hiện tại có 1599 mã số vùng trồng và 281 cơ sở đóng gói đang hoạt động.

Bên cạnh đó, năng lực kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu cũng được củng cố, với hệ thống các phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc chấp thuận ngày càng mở rộng (đến nay đã được chỉ định 52 phòng kiểm nghiệm, bao gồm 13 phòng thuộc quản lý của các cơ quan bộ ngành, 10 phòng thuộc quản lý của cơ quan địa phương và 29 phòng của tư nhân).

Sầu riêng là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực.

Đặc biệt từ ngày 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức thực hiện truy xuất nguồn gốc nông sản nói chung và sản phẩm sầu riêng xuất khẩu nói riêng trên Hệ thống điện tử.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường xuất khẩu sầu riêng còn những khó khăn, thách thức. Đáng chú ý là việc tăng trưởng nhanh về diện tích nhưng chưa gắn với tổ chức chuỗi giá trị. Tại một số địa phương, việc mở rộng còn mang tính tự phát, chưa gắn chặt với điều kiện đất đai, nguồn nước, hạ tầng và khả năng tổ chức vùng nguyên liệu. Liên kết giữa sản xuất-thu mua-sơ chế-chế biến-tiêu thụ còn lỏng lẻo, thiếu tính khép kín và cơ chế phối hợp, chia sẻ trách nhiệm, lợi ích rõ ràng.

Bên cạnh đó, công tác tổ chức sản xuất, quản lý vùng nguyên liệu và hỗ trợ xuất khẩu tại một số địa phương chưa đồng bộ; việc cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và tổ chức liên kết sản xuất tại một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu thực tế; công nghệ bảo quản, chế biến còn thiếu đồng bộ, chủ yếu tập trung vào bảo quản lạnh, cấp đông và xuất khẩu quả tươi.

Trong khi đó, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt; yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe. Điều này đòi hỏi người sản xuất, cơ sở đóng gói, doanh nghiệp xuất khẩu và các chủ thể liên quan phải nâng cao năng lực, tuân thủ quy trình kỹ thuật, kiểm soát chặt các công đoạn từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản đến đóng gói, xuất khẩu…

Trước thách thức trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa; lấy chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc làm nền tảng; lấy thị trường và doanh nghiệp làm định hướng tổ chức sản xuất; tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi; chủ động đa dạng hóa thị trường và nâng cao giá trị gia tăng, qua đó xây dựng ngành hàng nông sản phát triển ổn định, minh bạch và bền vững.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu (trong đó tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường và tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Australia, New Zealand,…); gia tăng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, sản phẩm chế biến sang các thị trường phù hợp; tăng cường xúc tiến thương mại.

Đồng thời rà soát, quy hoạch vùng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu và hạ tầng; phát triển vùng nguyên liệu tập trung gắn với sơ chế, chế biến, bảo quản, tiêu thụ và xuất khẩu; củng cố liên kết nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trở lại vùng nguyên liệu và từng bước xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam. chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc: Nâng cao trình độ nghiên cứu, ứng dụng chuyển giao khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Tổ chức sản xuất theo quy trình an toàn, kiểm soát chặt vật tư đầu vào và các nguy cơ về dư lượng; tăng cường giám sát an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật, cảnh báo sớm nguy cơ vi phạm; hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc từ vùng trồng, cơ sở đóng gói đến doanh nghiệp xuất khẩu. Phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến và logistics: Khuyến khích đầu tư kho lạnh, sơ chế, bảo quản và chế biến tại vùng sản xuất tập trung; đẩy mạnh chế biến, đa dạng hóa sản phẩm và phương thức vận chuyển; ứng dụng công nghệ để giảm chi phí, nâng cao chất lượng, đồng thời nâng cấp hạ tầng thủy lợi, giao thông phục vụ vùng nguyên liệu.

Đồng thời mở rộng, củng cố và nâng cao năng lực hệ thống phòng kiểm nghiệm; tiếp tục xã hội hóa, mở rộng các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện; ưu tiên đầu tư thiết bị, nâng cao năng lực kiểm nghiệm, nhất là đối với Cadimi, Vàng O và các chỉ tiêu theo yêu cầu thị trường nhập khẩu; hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, phương pháp kiểm nghiệm đáp ứng yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền nước nhập khẩu./.

Nguồn:Xuất khẩu sầu riêng hướng mục tiêu đạt 4 tỷ USD