Những năm gần đây, tại xã Song Lộc, Tân An, Phong Thạnh, Tập Sơn người dân đã mạnh dạn chuyển đổi từ trồng lúa và vườn tạp sang loại cây có giá trị kinh tế cao diễn ra mạnh mẽ. Trong đó, chanh không hạt dần khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực nhờ phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, dễ chăm sóc, cho năng suất cao và có thị trường tiêu thụ ổn định.

Theo chia sẻ từ ông Nguyễn Sơn Phong thuộc Chi hội Nghề nghiệp trồng chanh không hạt xã Song Lộc: Quyết định chuyển đổi cây trồng không hề đơn giản với những nông dân quen gắn bó với cây lúa bao năm. Nhưng sự đồng hành của chuỗi liên kết "4 nhà" - nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học và Nhà nước đã giúp chúng tôi mạnh dạn chuyển đổi.

Liên minh HTX tỉnh đã phối hợp với chính quyền địa phương vận động, tổ chức tham quan mô hình thực tế, hỗ trợ nông dân tiếp cận các nguồn vốn vay. Kết quả là 24 hộ trong tổ chi hội nghề nghiệp đã được vay tổng cộng 900 triệu đồng từ Quỹ Hỗ trợ nông dân, bên cạnh khoản hỗ trợ không hoàn lại 215 triệu đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới để phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Tại xã Tân An, HTX Trồng chanh không hạt Thành Chí, thành lập năm 2022, hiện có 10 thành viên chính thức và 122 thành viên liên kết. HTX đã xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 240ha tại xã Tân An, Song Lộc, Bình Phú…, trong đó khoảng 90ha đang cho thu hoạch. Tính chung toàn vùng liên kết, diện tích đạt hơn 188ha với 186 hộ tham gia tại 16 xã.

Hiệu quả kinh tế từ cây chanh không hạt được ghi nhận rõ nét khi lợi nhuận bình quân đạt từ 500-600 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều lần so với trồng lúa. Về năng suất, cây từ 18 đến dưới 36 tháng tuổi đạt khoảng 6,5 tấn/ha; khi trên 36 tháng, năng suất tăng lên 30-40 tấn/ha, thậm chí 50-70 tấn/ha/năm nếu chăm sóc tốt.

Theo đại diện HTX Thành Chí, chi phí đầu tư ban đầu dao động từ 110-130 triệu đồng/ha, nhưng nhờ thu hoạch định kỳ 2 lần/tháng, nông dân có thể hoàn vốn sau 12-20 đợt thu hoạch. Khi tham gia HTX, thành viên còn được hỗ trợ kỹ thuật, tập huấn quy trình sản xuất đạt chuẩn và tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi khoảng 50 triệu đồng/hộ. Hiện mỗi tháng, HTX thu mua và cung ứng từ 120-150 tấn chanh nguyên liệu; vào mùa thuận, sản lượng có thể đạt 200-250 tấn/tháng. Toàn bộ sản phẩm được bao tiêu ổn định, giúp nông dân yên tâm sản xuất và gắn bó lâu dài với mô hình.

Trồng chanh không hạt được đánh giá là mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Đáng chú ý, sự liên kết giữa HTX và doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thụ sản phẩm. HTX Thành Chí đã ký kết hợp đồng với Công ty TNHH MTV The Fruit Republic Cần Thơ để xuất khẩu sang thị trường Hà Lan. Nhờ đó, giá thu mua luôn ổn định và có lợi cho người trồng. Cụ thể, giá thu mua tối thiểu được đảm bảo không thấp hơn 10 ngàn đồng/kg. Khi giá thị trường tăng, doanh nghiệp sẽ thu mua theo giá thị trường và cộng thêm phần thưởng theo tỷ lệ xuất khẩu. Điều này tạo động lực lớn cho nông dân nâng cao chất lượng sản phẩm.

Vừa qua (ngày 14/9), Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, Liên minh HTX tỉnh Vĩnh Long và Công ty TNHH MTV The Fruit Republic Cần Thơ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển vùng trồng 500 ha chanh không hạt phục vụ xuất khẩu giai đoạn 2026-2030. Theo nội dung ký kết, ba bên sẽ phối hợp phát triển vùng trồng chanh không hạt gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, trọng tâm liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp. Mục tiêu đến năm 2030 hình thành vùng trồng với diện tích 500 ha.

Nông dân tham gia phát triển diện tích trồng mới sẽ được tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc chanh không hạt, đồng thời được hỗ trợ tiếp cận các nguồn tài chính hợp pháp phục vụ đầu tư sản xuất. Liên minh HTX tỉnh Vĩnh Long có trách nhiệm vận động nông dân tham gia phát triển vùng nguyên liệu, kết nối các chương trình tín dụng và chính sách hỗ trợ. Liên minh HTX tỉnh cũng phối hợp với doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, tổ chức thu gom, phân loại và vận chuyển sản phẩm theo nhu cầu thực tế.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc; định hướng phát triển nguồn giống chanh sạch bệnh; hỗ trợ thực hiện mã số vùng trồng, các chứng nhận VietGAP, GlobalGAP và xây dựng kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu hằng năm.

Công ty TNHH MTV The Fruit Republic Cần Thơ sẽ hỗ trợ vốn sản xuất cho các hộ tham gia với mức 5 triệu đồng/hộ theo hình thức cho mượn không tính lãi, hoàn trả dần sau thu hoạch. Doanh nghiệp đồng thời tổ chức thu mua chanh không hạt phục vụ xuất khẩu, đào tạo nông dân thực hành sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, LEAF và tham gia giám sát chất lượng vùng trồng.

Việc hợp tác hướng đến mở rộng diện tích, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và tạo đầu ra ổn định hơn cho nông dân. Quá trình triển khai sẽ có sự phối hợp giữa các bên nhằm phát triển vùng chanh không hạt theo hướng bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Trước hiệu quả rõ rệt từ mô hình, tỉnh đang định hướng mở rộng diện tích trồng chanh không hạt nhằm hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ xuất khẩu.

Tỉnh phấn đấu đến hết năm 2026, diện tích toàn tỉnh dự kiến đạt 250ha và tiếp tục mở rộng lên 500ha vào giai đoạn 2027-2030, hình thành vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu. Với sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp và nông dân, tỉnh kỳ vọng phát triển chanh không hạt thành ngành hàng chủ lực, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững./.

Nguồn: Vĩnh Long mở rộng vùng trồng chanh không hạt xuất khẩu