Mã số vùng trồng là mã định danh cho một vùng sản xuất cụ thể, chứa thông tin về vị trí địa lý, loại cây trồng, quy trình canh tác và lịch sử sản xuất. Đây là công cụ giúp quản lý chặt chẽ quá trình sản xuất, đồng thời là “tấm hộ chiếu” bắt buộc để nông sản được xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Ngành nông nghiệp tỉnh coi việc xây dựng và cấp mã số vùng trồng là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững.

Thời gian qua, nhiều vùng trồng bưởi ở Vĩnh Long đang chuyển mạnh sang sản xuất an toàn, quản lý mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc để rộng cửa xuất khẩu chính ngạch. Với hơn 18.500ha bưởi, trong đó bưởi da xanh chiếm khoảng 13.800ha, Vĩnh Long là một trong những vùng sản xuất bưởi trọng điểm của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Từ yêu cầu đó, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà vườn đang từng bước chuyển từ cách làm truyền thống sang sản xuất theo quy chuẩn, xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, hình thành chuỗi liên kết bền vững phục vụ xuất khẩu chính ngạch.

Tại ấp Quới Lợi, xã Giao Long, ông Lê Ngọc Tùng hiện canh tác 1,5ha bưởi da xanh theo tiêu chuẩn GlobalGAP và đã được cấp mã số vùng trồng. Theo ông Tùng, sản xuất theo tiêu chuẩn tuy vất vả hơn nhưng đổi lại sản phẩm ổn định đầu ra, giá bán tốt hơn và hạn chế rủi ro khi xuất khẩu. Mỗi năm, vườn bưởi của ông cho sản lượng khoảng 15 tấn quả, giá bán bình quân khoảng 22.000 đồng/kg, thời điểm cao khoảng 25.000 đồng/kg. Sản phẩm hiện được doanh nghiệp thu mua xuất khẩu sang Mỹ, Úc, EU và New Zealand. Gần đây, ông Tùng tiếp tục thực hiện bao trái theo yêu cầu doanh nghiệp để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Nông dân tại các địa phương dần dần thay đổi tư duy sản xuất, tập trung nâng cao chất lượng để được cấp mã số vùng trồng (Ảnh minh họa: TN).

Tại nhiều địa phương trong tỉnh Vĩnh Long, người dân ngày càng nhận thức rõ tính quan trọng của mã số vùng trồng trong việc nâng cao giá trị nông sản. Nếu như trước đây nông sản chủ yếu tiêu thụ qua thương lái hoặc xuất khẩu theo hình thức tiểu ngạch thì hiện nay các thị trường nhập khẩu đều yêu cầu truy xuất nguồn gốc rõ ràng, kiểm soát dư lượng hóa chất và tuân thủ quy trình sản xuất nghiêm ngặt.

Tại ấp Phú Thọ II, xã Tiểu Cần, gia đình ông Trần Đình Nam là một trong những hộ tiên phong chuyển đổi từ đất lúa sang trồng dừa hữu cơ. Với 0,6ha dừa đã canh tác hơn 7 năm, vườn dừa cho sản lượng bình quân khoảng 700 quả mỗi tháng khi đến kỳ thu hoạch. Nhờ liên kết với HTX, sản phẩm có đầu ra ổn định, giá bán cao hơn khoảng 10% so với phương thức truyền thống.

Ông Nam cho biết thêm, điều quan trọng nhất là phải thay đổi thói quen sản xuất để chuẩn hóa vùng trồng nằm đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Từ chỗ phụ thuộc vào phân bón hóa học, ông Nam chuyển sang tận dụng phân chuồng, lá khô, cỏ vườn để ủ thành phân hữu cơ. Sau khi bón, vườn được tưới nước duy trì độ ẩm giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn. Không chỉ áp dụng cho gia đình, ông Nam còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật cho nhiều hộ dân trong khu vực. Từ hiệu quả thực tế, ngày càng có nhiều nông dân thay đổi tư duy, giảm dần việc sử dụng hóa chất, chuyển sang sản xuất sạch, an toàn.

Thời gian qua, mô hình trồng chanh không hạt của HTX Nông nghiệp Thành Chí (xã Tân An) đã minh chứng rõ cho hiệu quả của sản xuất theo chuỗi liên kết, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu. Nhờ có doanh nghiệp bao tiêu, sản phẩm được xuất khẩu sang thị trường Hà Lan luôn ổn định, giúp người trồng yên tâm sản xuất.

Gia đình bà Bùi Liên, xã Song Lộc đã liên kết trồng chanh không hạt với Hợp tác xã Thành Chí từ năm 2022, chuyển đổi 2.000 m² đất lúa sang trồng chanh không hạt, thu nhập tăng cao so với trồng lúa rất nhiều lần. Tham gia mô hình, bà Liên được HTX cung cấp cây giống chất lượng, hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất, chăm sóc, ký kết hợp đồng bao tiêu với giá cao hơn giá thị trường ít nhất 3.000 đồng/kg.

Cây chanh được trồng theo tiêu chuẩn hữu cơ nên nông dân có thể tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp để làm phân bón, chi phí chủ yếu là vốn đầu tư ban đầu. Nông dân còn được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay 50 triệu đồng/thành viên từ nguồn vốn ủy thác của Hội Nông dân tỉnh để chuyển đổi mô hình; đồng thời, được tạo điều kiện để tiếp cận nhiều chính sách khác của Liên minh Hợp tác xã tỉnh.

Các vùng trồng chanh không hạt được kiểm soát chất lượng, đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Hà Lan (Ảnh minh họa: BT).

Đến nay, tỉnh Vĩnh Long đã được cấp 1.006 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói với diện tích 33.960 ha. Trong đó có 733 mã số vùng trồng xuất khẩu, diện tích 27.349 ha, đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ, New Zealand, EU, Hàn Quốc... với các loại cây như: sầu riêng, chôm chôm, nhãn, khoai lang, bưởi, dừa... Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 71 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu các loại nông sản như: sầu riêng, dừa, chôm chôm, xoài.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, qua công tác kiểm tra, giám sát, đa số các vùng trồng, cơ sở đóng gói đã tuân thủ đúng quy định của Việt Nam và yêu cầu của nước nhập khẩu; thực hiện đầy đủ hồ sơ lưu tại vùng trồng, bảo đảm cách ly trước thu hoạch, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón trong danh mục cho phép, đồng thời treo bẫy theo dõi các đối tượng dịch hại. Việc tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật không chỉ giúp duy trì hiệu lực mã số vùng trồng mà còn tạo niềm tin đối với các đối tác nhập khẩu, góp phần nâng cao uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Xây dựng mã số vùng trồng vừa là yêu cầu kỹ thuật phục vụ xuất khẩu vừa là bước đi quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập. Khi vùng trồng được quản lý chặt chẽ, sản xuất được tổ chức bài bản, liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp ngày càng hoàn thiện, nông sản Vĩnh Long sẽ có thêm cơ hội khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế./.

Nguồn: Xây dựng mã số vùng trồng, thúc đẩy xuất khẩu nông sản bền vững