Theo nhóm các chuyên gia nghiên cứu thuộc Tổ chức phân tích thời tiết thế giới (WWA) ngày 26/8, một khối đá và băng khổng lồ rộng hơn 600 mét, đã tách khỏi sườn núi Langtang Lirung và lao xuống từ độ cao 2.100 mét xuống dòng sông phía dưới. Vụ sạt lở giải phóng nguồn năng lượng tương đương một trận động đất mạnh khoảng 5,2 độ, tạo ra dòng nước và vật liệu đất đá với sức tàn phá lớn.

Dòng nước đổ xuống với tốc độ cao, làm tan chảy băng gần như ngay lập tức. Đồng thời cuốn theo một lượng lớn trầm tích và nước. Các nhà khoa học cho rằng dòng lũ có thể còn va chạm với những khối băng bị chôn vùi dưới đáy thung lũng, khiến quy mô và sức mạnh của dòng chảy tiếp tục gia tăng.

Thảm họa lũ quét gây thiệt hại trầm trọng tại Nepal (Ảnh minh họa).

Theo báo cáo, biến đổi khí hậu không phải nguyên nhân duy nhất của thảm họa, song lại làm trầm trọng thêm các yếu tố khiến sườn núi Himalaya mất ổn định, dẫn đến vụ sạt lở khối đá và băng lớn, gây lũ quét nghiêm trọng. Tình trạng nhiệt độ gia tăng trong nhiều thập kỷ tại khu vực đã khiến các sông băng mỏng đi, làm tan chảy băng và tầng đất đóng băng vĩnh cửu nằm sâu trong lớp đá gốc của dãy Himalaya.

Các nhà nghiên cứu tại WWA cho rằng, tình trạng tan băng vĩnh cửu và thu hẹp sông băng sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến sự ổn định của các sườn núi trong nhiều thập kỷ tới. Các chuyên gia nhấn mạnh, việc hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch và kiềm chế tốc độ nóng lên toàn cầu là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro. Sự thay đổi của các sông băng cũng được xem là một yếu tố đáng chú ý.

Báo cáo cho biết sông băng Langtang-Lirung đã mỏng đi và thu hẹp đáng kể trong những thập kỷ gần đây, đặc biệt từ sau năm 2010. Quá trình này có thể khiến sườn núi kém ổn định hơn, đồng thời tạo thêm nước tan chảy, có khả năng thấm vào các vết nứt trong đá.

Điều kiện thời tiết trước thời điểm xảy ra sạt lở cũng được cho là góp phần làm suy yếu địa hình. Khu vực này từng ghi nhận lượng tuyết rơi đặc biệt lớn vào tháng 10 và đầu tháng 11 năm ngoái. Trong khi đó, tháng 7 và tháng 8 vừa qua lại là những tháng nóng nhất từng được ghi nhận tại địa phương, làm gia tăng lượng băng tuyết tan chảy. Các nhà nghiên cứu ước tính nhiệt độ trong tháng 7 và tháng 8 tại khu vực hiện cao hơn khoảng 1,5 độ C so với điều kiện không có tác động của biến đổi khí hậu.

Các chuyên gia nhấn mạnh, thảm họa là kết quả của nhiều quá trình tác động đồng thời: Địa hình vốn đã suy yếu sau động đất, sự thay đổi của sông băng, băng vĩnh cửu tan chảy, cùng các điều kiện thời tiết bất thường. Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng những hệ thống cảnh báo sớm hiện nay có thể không đủ khả năng cung cấp thời gian cảnh báo cần thiết đối với những sự kiện xảy ra đột ngột và có tốc độ nhanh như vậy./.

Nguồn: Biến đổi khí hậu – tác nhân lớn gây thảm họa lũ quét ở Nepal