Là trung tâm của vùng đồng bằng sông Cửu Long, TP. Cần Thơ sở hữu mạng lưới sông ngòi, kênh rạch chằng chịt với tổng chiều dài hơn 4.000 km. Dù có nguồn nước mặt dồi dào từ sông Hậu nhưng địa phương này đang phải đối mặt với "tác động kép" từ biến đổi khí hậu và sự sụt giảm dòng chảy từ thượng nguồn sông MeKong.

Theo nhận định của Đài Khí tượng Thủy văn Cần Thơ, độ mặn cao nhất tại các trạm có thể xuất hiện cuối tháng 4 đầu tháng 5/2026 (đối với ảnh hưởng triều Biển Tây, trên sông Cái Lớn, kênh Ngan Dừa và kênh Mười Thước) xâm nhập mặn sâu nhất ở mức xấp xỉ và cao hơn trung bình nhiều năm. Khuyến cáo xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2026 diễn biến phức tạp, phụ thuộc vào vận hành của các hồ thủy điện, thủy lợi trên thượng nguồn sông Mekong; sử dụng khai thác nước mặt tại chỗ và diễn biến thời tiết; nắng nóng, mưa trái mùa.

Người dân chủ động trữ nước phục vụ sản xuất trong mùa khô (Ảnh minh họa).

Trước những diễn biến phức tạp của hiện tượng El Nino với cường độ mạnh có khả năng kéo dài sang năm 2027 tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, TP. Cần Thơ đang khẩn trương triển khai các kịch bản ứng phó nhằm bảo vệ sản xuất và đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người dân. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố chủ trì phối hợp cùng các đơn vị liên quan xây dựng phương án ứng phó phù hợp với thực tế từng thời điểm, từng khu vực trên địa bàn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với các địa phương để điều chỉnh thời vụ và tổ chức sản xuất phù hợp, nhằm hạn chế tối đa thiệt hại, đặc biệt tại các khu vực có diện tích đất sản xuất nông nghiệp lớn. Đồng thời, rà soát, đánh giá khả năng nguồn nước và tham mưu xây dựng phương án sử dụng nước hợp lý. Theo dõi sát sao các bản tin dự báo khí tượng thủy văn để kịp thời triển khai các giải pháp trước mắt và lâu dài. Hướng dẫn và vận động người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, kiên quyết không để xảy ra tình trạng thiếu nước sinh hoạt cục bộ.

Thành phố yêu cầu các đơn vị cấp nước rà soát, duy tu hệ thống công trình, nạo vét ao chứa nước thô và sẵn sàng phương án vận chuyển nước ngọt bằng xe bồn, xà lan trong tình huống mặn diễn biến gay gắt. Đặc biệt, Công ty Điện lực Cần Thơ có trách nhiệm đảm bảo nguồn điện liên tục cho các nhà máy nước và trạm bơm.

Để ứng phó hiệu quả, UBND thành phố chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ các công trình trữ ngọt, kiểm soát mặn; tổ chức nạo vét kênh rạch và đắp đập tạm ngăn mặn tại các tiểu vùng chưa có hệ thống khép kín. Các đơn vị quản lý phải quan trắc độ mặn thường xuyên để vận hành đóng, mở cống linh hoạt.

Các công trình thủy lợi được vận hành hiệu quả, điều tiết nguồn nước ứng phó nguy cơ hạn mặn gia tăng.

Về sản xuất nông nghiệp, UBND thành phố đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo người dân xuống giống đúng lịch thời vụ, sử dụng giống thích nghi hạn mặn và ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm. Thành phố kiên quyết không để người dân sản xuất tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước tưới cao.

UBND thành phố Cần Thơ yêu cầu các sở, ngành và địa phương quán triệt phương châm “bốn tại chỗ”, nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm trong cộng đồng và thường xuyên cập nhật thông tin dự báo để người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra...

Mới đây, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long về việc tổ chức sản xuất nông nghiệp phù hợp với nguồn nước, chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027.

Theo đó, các địa phương được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất sát với diễn biến nguồn nước; xác định cụ thể các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trên cơ sở các kịch bản đã từng xảy ra trong các mùa khô 2015-2016, 2019-2020 và 2023-2024. Từ đó, sắp xếp lịch thời vụ phù hợp ngay từ vụ Hè Thu 2026, tạo điều kiện đẩy sớm lịch xuống giống vụ Đông Xuân 2026–2027 nhằm giảm thiểu rủi ro khi xâm nhập mặn có thể đến sớm vào cuối năm 2026.

Cục cũng đề nghị các địa phương rà soát, khoanh vùng các khu vực trồng cây ăn trái, cây có giá trị kinh tế cao có nguy cơ bị ảnh hưởng để chủ động phương án ứng phó. Đặc biệt chú trọng các giải pháp tích trữ nước phân tán, bảo đảm nguồn nước duy trì sản xuất trong điều kiện bất lợi, qua đó giảm thiểu thiệt hại.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường theo dõi chặt chẽ thông tin dự báo khí tượng thủy văn, nguồn nước, xâm nhập mặn, ngập lụt từ các cơ quan chuyên môn; thường xuyên cập nhật theo tháng, tuần và đột xuất để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời tới người dân và chính quyền các cấp nhằm nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và chủ động các biện pháp ứng phó./.

Nguồn: Cần Thơ: Linh hoạt phương án ứng phó nguy cơ khô hạn, xâm nhập mặn