Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện Quy hoạch điện VIII và chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững, Lai Châu tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm năng lượng quan trọng của khu vực Tây Bắc. Không chỉ sở hữu tiềm năng thủy điện dồi dào, địa phương còn đang mở rộng không gian phát triển đối với các loại hình năng lượng tái tạo, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế.

Nằm ở khu vực vùng thượng lưu sông Đà, trên địa bàn tỉnh Lai Châu có nhiều sông, suối lớn như Sông Nậm Na (diện tích lưu vực khoảng 2.190 km2), Sông Nậm Mạ diện tích lưu vực khoảng 930 km2, Sông Nậm Mu diện tích lưu vực khoảng 170 km2.... đây chính là nguồn tài nguyên để phục vụ sản xuất và sinh hoạt, đồng thời là nguồn thủy năng lớn để phát triển đa dạng nguồn năng lượng như thủy điện, điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối...

Công trình thủy điện được khai thác hiệu quả góp phần đảm bảo an ninh năng lượng tại tỉnh.

Để khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên nước sẵn có, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 55-NQ/TW về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045, Tỉnh ủy đã ban hành Chương trình hành động số 41-CTr/TU về thực hiện Nghị quyết số 55-NQ/TW, trong đó xác định mục tiêu phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế về các nguồn năng lượng tái tạo gắn với bảo vệ môi trường góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phấn đấu đến năm 2030 sản lượng điện sản xuất dự kiến đạt 11,984 tỷ kwh…

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trong giai đoạn 2025 - 2030 công suất thủy điện nhỏ tăng thêm 892MW, công suất thủy điện trên 30MW tăng thêm 40,5MW, công suất điện mặt trời mái nhà tăng thêm 50MW, công suất thủy điện tích năng tăng thêm 300MW, công suất điện mặt trời tăng thêm 1060MW, chiếm 82,8% tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh...

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 đưa Lai Châu trở thành tỉnh phát triển trung bình của vùng trung du và miền núi phía Bắc; đến năm 2045 trở thành tỉnh trung bình của cả nước; trong đó tỉnh xác định nhiệm vụ đẩy mạnh phát triển công nghiệp có lợi thế, ưu tiên phát triển công nghiệp sạch, bền vững; tiếp tục đầu tư phát triển công trình thủy điện theo quy hoạch, thu hút đầu tư điện mặt trời, điện gió, thủy điện tích năng.

Hạ tầng lưới điện truyền tải được đẩy mạnh triển khai (Ảnh minh họa).

Theo báo cáo của Sở Công Thương, đến nay trên địa bàn tỉnh có 131 dự án nguồn điện đã được phê duyệt chủ trương đầu tư với tổng công suất hơn 4.799MW. Trong số đó, 73 dự án thủy điện đã hoàn thành, đưa vào vận hành phát điện với tổng công suất trên 3.268MW, sản lượng điện trung bình đạt hơn 12,1 tỷ kWh mỗi năm. Đây là nguồn lực quan trọng đóng góp lớn cho ngân sách địa phương, đồng thời tạo việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, phát triển rừng đầu nguồn.

Bên cạnh đó, 27 dự án thủy điện khác đang được triển khai thi công với tổng công suất gần 394MW, dự kiến bổ sung thêm hơn 1,3 tỷ kWh điện năng mỗi năm khi hoàn thành. Lai Châu hiện còn 87 dự án nguồn điện với tổng công suất hơn 15.856MW đang được nghiên cứu, bổ sung quy hoạch nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong những năm tới.

Cùng với phát triển nguồn điện, hạ tầng lưới điện truyền tải trên địa bàn tỉnh cũng đang từng bước được hoàn thiện. Hiện, Lai Châu có Trạm biến áp 500kV Lai Châu cùng tuyến đường dây 500kV Sơn La - Lai Châu và 3 trạm biến áp 220kV đang vận hành, bảo đảm truyền tải công suất từ các nhà máy thủy điện lên hệ thống điện quốc gia.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai các dự án năng lượng trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp không ít khó khăn liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, chuyển mục đích sử dụng đất, sử dụng rừng và các thủ tục pháp lý liên quan. năng lượng là nguồn lực quan trọng, là động lực tăng trưởng chủ yếu của tỉnh Lai Châu. Vì vậy, việc khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các dự án không chỉ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của địa phương.

Thời gian tới, UBND tỉnh cần chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tiếp tục đa dạng hóa các loại hình năng lượng tái tạo, bảo đảm phù hợp với Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, rà soát các thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp triển khai dự án.

Lai Châu tập trung đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và sử dụng rừng theo quy định nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án. Đặc biệt, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện cam kết của các chủ đầu tư. Đối với các dự án chậm tiến độ kéo dài hoặc không triển khai thực hiện, tỉnh sẽ kiên quyết xử lý, thu hồi theo quy định để tránh lãng phí tài nguyên và tạo cơ hội cho các nhà đầu tư có năng lực.

Đồng thời chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm khai thác hiệu quả hơn nữa tiềm năng năng lượng của địa phương. Sở Công Thương phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ các dự án truyền tải điện, tăng khả năng giải tỏa công suất, tạo thêm nguồn thu cho ngân sách và nâng cao sức hấp dẫn trong thu hút đầu tư.

Để các dự án được triển khai thuận lợi, tỉnh cũng yêu cầu các địa phương tăng cường công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong nhân dân; khuyến khích các doanh nghiệp ưu tiên sử dụng lao động tại chỗ, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và ổn định đời sống người dân vùng dự án./.

Nguồn: Lai Châu thúc đẩy đầu tư phát triển các dự án năng lượng