Biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, áp lực đô thị hóa và sản xuất nông nghiệp đang đặt ra nhiều thách thức cho công tác bảo vệ môi trường tại Lâm Đồng. Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nhiều vấn đề môi trường phát sinh như ô nhiễm cục bộ, tồn đọng rác thải sinh hoạt, rác thải nông nghiệp, nước thải đô thị, sạt lở, ngập úng và áp lực lên tài nguyên nước, rừng, đất đai.

Không chỉ chịu áp lực từ ô nhiễm môi trường, Lâm Đồng còn là địa phương thường xuyên đối mặt với các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, sạt lở đất, hạn hán cục bộ, dông lốc và cháy rừng. Địa hình đồi núi, hệ thống sông suối dày đặc cùng lượng mưa lớn khiến nhiều khu vực trong tỉnh tiềm ẩn nguy cơ cao về lũ quét và sạt lở.

Cùng với việc triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai trên địa bàn, tỉnh Lâm Đồng xác định việc phát triển đồng bộ, thống nhất mạng lưới quan trắc môi trường là nhiệm vụ quan trọng để kịp thời nắm bắt dữ liệu, cảnh báo sớm nguy cơ ô nhiễm, chủ động phương án ứng phó.

Tỉnh Lâm Đồng phát triển mạng lưới quan trắc môi trường đồng bộ, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm.

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhấn mạnh đến mục tiêu phát triển mạng lưới quan trắc tài nguyên và môi trường của tỉnh Lâm Đồng theo hướng đồng bộ, thống nhất, hiện đại, liên thông với mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia; bảo đảm cung cấp kịp thời, đầy đủ, tin cậy thông tin và dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, tài nguyên nước, khí tượng thủy văn, cảnh báo ô nhiễm, phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường, thiên tai.

Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành mạng lưới quan trắc môi trường của tỉnh có cơ cấu hợp lý giữa quan trắc nền và quan trắc tác động, bao phủ các khu vực trọng điểm về phát triển kinh tế - xã hội, các vùng nhạy cảm về môi trường, khu bảo tồn thiên nhiên, khu đô thị tập trung, khu vực ven biển, hải đảo, khu khai thác khoáng sản và các nguồn tiếp nhận chất thải chính.

Mạng lưới quan trắc được phát triển theo hướng tăng tỷ lệ quan trắc tự động, liên tục; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, truyền dẫn và chia sẻ dữ liệu thời gian thực; phục vụ hiệu quả công tác dự báo, cảnh báo sớm, quản lý theo phân vùng môi trường và phát triển bền vững của tỉnh. Hoạt động quan trắc môi trường phải bảo đảm tuân thủ đúng quy trình, kỹ thuật lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, phân tích và xử lý số liệu theo quy định hiện hành; thực hiện đúng vị trí, thông số, tần suất đã được phê duyệt; bảo đảm tính đại diện, tính chính xác, tính khách quan và khả năng so sánh, liên thông dữ liệu giữa các giai đoạn.

Trang thiết bị, phương tiện, dụng cụ chứa mẫu và phòng thí nghiệm phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định; đội ngũ quan trắc viên phải có trình độ chuyên môn phù hợp; kết quả quan trắc phải được tổng hợp, báo cáo, lưu trữ và cập nhật vào cơ sở dữ liệu môi trường của tỉnh, bảo đảm kết nối với hệ thống dữ liệu môi trường quốc gia'

Mạng lưới quan trắc môi trường tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2026-2030 được tổ chức theo hai nhóm chính gồm quan trắc môi trường nền và quan trắc tác động, tập trung đối với các thành phần môi trường chủ yếu là nước mặt, nước dưới đất, nước biển, không khí, đất, thủy sinh vật và đa dạng sinh học. Việc bố trí mạng lưới điểm quan trắc được thực hiện theo đặc điểm sinh thái, điều kiện tự nhiên và mức độ tập trung nguồn thải của từng tiểu vùng; ưu tiên các khu vực đô thị, công nghiệp, khai thác khoáng sản, hồ chứa lớn, lưu vực sông chính, vùng ven biển, hải đảo và các khu bảo tồn thiên nhiên.

Triển khai hiệu quả công tác quan trắc môi trường giúp địa phương chủ động phương án ứng phó nguy cơ ô nhiễm.

Đối với môi trường nước mặt và nước dưới đất, tiếp tục duy trì và hoàn thiện mạng lưới quan trắc tại các sông, suối, ao hồ, hồ chứa, nước biển ven bờ, nước dưới đất và khu vực đặc thù như Phú Quý; kết hợp giữa quan trắc thủ công định kỳ và quan trắc tự động, liên tục tại các vị trí trọng điểm. Nội dung quan trắc tập trung vào các thông số phản ánh chất lượng nước, mức độ ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng, vi sinh, dầu mỡ, kim loại nặng và nguy cơ xâm nhập mặn, suy giảm mực nước, phục vụ quản lý an ninh nguồn nước và bảo vệ nguồn nước cấp sinh hoạt. Việc lấy mẫu, bảo quản và phân tích mẫu thực hiện theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành và hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành.

Đối với môi trường không khí, tổ chức quan trắc tại các đô thị, khu dân cư tập trung, khu công nghiệp, khu khai thác khoáng sản, trục giao thông lớn, khu vực ven biển và các điểm có nguy cơ ô nhiễm cao. Các thông số quan trắc tập trung vào bụi, khí ô nhiễm vô cơ, tiếng ồn, độ rung và các yếu tố khí tượng cơ bản; từng bước mở rộng các trạm quan trắc tự động, liên tục tại các khu vực đô thị lớn, khu công nghiệp, nhà máy nhiệt điện, khu vực cảng biển, sân bay và các điểm nóng môi trường.

Đối với môi trường đất, thủy sinh vật và đa dạng sinh học, duy trì các điểm quan trắc tại khu vực sản xuất nông nghiệp, khu vực có nguy cơ tích tụ kim loại nặng, vùng hồ chứa, vùng đất ngập nước và các hệ sinh thái đặc thù. Trong đó, quan trắc thủy sinh vật và đa dạng sinh học được thực hiện gắn với các khu bảo tồn thiên nhiên, vùng đất ngập nước quan trọng, hồ chứa lớn và hệ sinh thái rừng, bảo đảm phục vụ kiểm kê, giám sát diễn biến tài nguyên sinh vật, cảnh báo suy giảm đa dạng sinh học và cập nhật cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học của tỉnh.

Tỉnh ưu tiên phát triển mạng lưới quan trắc tự động, liên tục tại các điểm nóng về môi trường, nhất là khu vực chịu tác động của nhiệt điện, khai thác và chế biến khoáng sản, khu công nghiệp, khu đô thị tập trung đông dân cư và các nguồn nước quan trọng. Đồng thời, từng bước xây dựng trung tâm tiếp nhận, quản lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu quan trắc môi trường của tỉnh trên nền tảng số, bảo đảm khả năng giám sát từ xa, cảnh báo sớm và hỗ trợ ra quyết định trong công tác quản lý môi trường./.

Nguồn: Phát triển mạng lưới quan trắc môi trường đồng bộ, hiện đại