Ô nhiễm không khí trở thành một trong những vấn đề nghiêm trọng tại đô thị lớn, trong đó có TP. HCM. Kết quả quan trắc qua nhiều năm của Sở Nông nghiệp và Môi trường đều ghi nhận ô nhiễm không khí tại TP. HCM chủ yếu liên quan đến bụi. Một số thời điểm nồng độ bụi tổng (TSP) và bụi mịn (PM10 và PM2.5, là loại bụi có kích thước nhỏ hơn 2,5um, nhỏ hơn 1/20 kích thước của sợi tóc) tại một số vị trí giao thông vượt quy chuẩn Việt Nam. Thực tế trên đòi hỏi thành phố cần sớm có hành động quyết liệt, bài bản, đồng bộ để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Trong giai đoạn 2026-2030, TP. HCM đặt mục tiêu kiểm soát 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn thuộc các loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí cao: xi măng, nhiệt điện, luyện thép, lò hơi... tại khu vực được quản lý, kiểm soát chặt chẽ và từng bước có lộ trình giảm phát thải; 100% phương tiện tham gia giao thông (bao gồm xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy) tại thành phố được quản lý, kiểm soát về khí thải theo lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải của phương tiện tham gia giao thông đường bộ);

Phấn đấu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ phương tiện vận tải hàng hóa và hành khách bằng hình thức xe công nghệ được hỗ trợ chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, xanh, thân thiện môi trường;

TP. HCM đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi, phát triển giao thông xanh.

Công tác vệ sinh khu vực công cộng được tăng cường, tình trạng tồn đọng cát bụi, rác thải tại dọc các tuyến đường giao thông, khu vực công cộng được xử lý triệt để; Hệ thống cây xanh được bổ sung, hoàn thiện theo hướng đa tầng, tạo cảnh quan đô thị và giảm phát tán bụi; tỷ lệ cây xanh, công viên khu vực đô thị đảm bảo quy định và quy hoạch được phê duyệt;

100% các công trường thi công xây dựng được quản lý chặt chẽ; các biện pháp bảo vệ môi trường, che chắn, rửa xe công trường được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm đúng quy định; các phương tiện vận chuyển vật liệu phục vụ hoạt động xây dựng được lắp đặt định vị và thiết bị theo dõi, tăng cường mạng lưới giám sát dựa vào cộng đồng; 100% chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng được quản lý chặt chẽ theo quy định;

Thành phố tiến tới chấm dứt hoạt động đốt rác và đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời không đúng quy định; 100% phụ phẩm nông nghiệp hữu cơ được quay vòng, tái sử dụng bằng biện pháp phù hợp; 100% các cơ sở tâm linh, tôn giáo có giải pháp giảm bụi, khí thải từ hoạt động đốt vàng mã;

Để đạt được mục tiêu trên, thời gian tới TP. HCM tiếp tục quản lý phát thải từ hoạt động giao thông, tăng cường hệ thống giao thông công cộng và chuyển đổi giao thông xanh, thân thiện môi trường. UBND thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp các Sở ngành, đơn vị liên quan thực hiện: Thiết lập và triển khai thực hiện “vùng phát thải thấp” (LEZ), tiến tới hạn chế phương tiện giao thông không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải;

Xây dựng phương án khuyến khích việc chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường đối với các tuyến vận tải hành khách bằng xe buýt liên tỉnh và các tuyến vận tải hành khách cố định; Nghiên cứu, thí điểm các phương tiện vận chuyển vật liệu phục vụ hoạt động xây dựng được lắp đặt định vị và thiết bị theo dõi phát thải trong quá trình hoạt động;

Hoàn thiện hệ thống cây xanh đa tầng dọc các tuyến đường giao thông, nghiên cứu, chuyển giao giống cây có khả năng hấp thu bụi, khí thải; thí điểm tích hợp hệ thống phun tưới tự động để tăng khả năng hấp thụ bụi trong hệ thống cây xanh giao thông đô thị;

Xây dựng chính sách ưu đãi, xã hội hóa cho người dân và doanh nghiệp trong chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy cũ sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; áp dụng chính sách ưu đãi, hỗ trợ miễn giảm phí cho học sinh, sinh viên sử dụng giao thông công cộng; phát triển hệ thống dịch vụ xe đạp công cộng (huy động xã hội hóa thông qua chính sách ưu đãi, hỗ trợ).

TP. HCM chú trọng kiểm soát, giảm thiểu nguồn phát sinh khí thải từ hoạt động công nghiệp. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu Công nghiệp, Ban Quản lý Khu công nghệ cao xây dựng và tổ chức thực hiện Kế hoạch kiểm kê khí thải công nghiệp toàn diện trên địa bàn Thành phố; Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu phối hợp triển khai Kế hoạch đến các đối tượng cần thực hiện kiểm kê khí thải công nghiệp theo phạm vi quản lý;

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các Sở ngành, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu và đơn vị liên quan căn cứ vào điều kiện thực tế, mức độ ô nhiễm không khí, khẩn trương cập nhật, hoàn thiện Kế hoạch quản lý chất lượng không khí cấp tỉnh, trình phê duyệt để tổ chức thực hiện, tập trung kiểm kê nguồn phát thải khí trên địa bàn;

Thành phố chú trọng kiểm soát nguồn khí thải từ hoạt động công nghiệp.

Sở Tài chính, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban nhân dân các phường, xã, đặc khu và các đơn vị có liên quan tổ chức rà soát, đánh giá các quỹ đất cơ sở sản xuất trong khu vực nội thành phải di dời để đề xuất chức năng quy hoạch đô thị phù hợp, đảm bảo mục tiêu sử dụng có hiệu quả quỹ đất sau di dời trên nguyên tắc ưu tiên xây dựng công trình công cộng, phúc lợi xã hội, đảm bảo sự phát triển đô thị bền vững của TP. HCM (sau sắp xếp).

Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các Sở ngành, đơn vị liên quan áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ bụi tại công trường thi công và khu vực lân cận (rào chắn quanh khu vực xây dựng; che phủ phế thải xây dựng và vật liệu; rửa sạch những phương tiện ra vào công trình; đào ẩm; phương tiện vận chuyển chất thải từ hoạt động xây dựng phải được che chắn...);

Đầu tư bổ sung trang thiết bị chuyên dụng (xe hút bụi, phun rửa đường) để vệ sinh mặt đường định kỳ, đảm bảo không làm phát tán bụi trong quá trình vệ sinh, đầu tư thiết bị phun sương giảm bụi phát thải từ hoạt động giao thông; tăng tần suất vệ sinh đường từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, tập trung tại khu vực mật độ giao thông cao, công trình xây dựng, bến xe, chợ dân sinh;

Nghiên cứu và thí điểm triển khai hệ thống vệ sinh phương tiện giao thông (tại chỗ, lưu động) nhằm hạn chế phát sinh bụi; thí điểm công nghệ phun sương giảm bụi tại công trường xây dựng, khu dân cư, công viên và đường giao thông; Bổ sung vật liệu che phủ (cây xanh hoặc vật liệu chuyên dụng) cho bề mặt đất trống tại công trường xây dựng, vỉa hè, khuôn viên trường học, cơ sở hành chính, công ích và các công trình công cộng khác;

Thành phố chú trọng kiểm soát chặt chẽ các hoạt động đốt mở (đốt phụ phẩm nông nghiệp, chất thải sinh hoạt và các hoạt động đốt tại làng nghề). UBND thành phố giao Công an Thành phố, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường sử dụng hệ thống theo dõi, giải pháp công nghệ và năng lực kỹ thuật giám sát từ xa (vệ tinh, viễn thám, camera giao thông, máy bay không người lái, ứng dụng di động, mạng xã hội…..) để kiểm soát và xử lý nghiêm hoạt động đốt mở trên địa bàn./.

Nguồn: TP. HCM kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải nguy cơ gây ô nhiễm không khí