Thành phố Memphis, bang Tennessee (Mỹ) và FedEx vừa tổ chức lễ đổi tên Sân bay Quốc tế Memphis thành Sân bay Quốc tế Frederick W. Smith, nhằm tưởng nhớ cố nhà sáng lập FedEx, người qua đời vào tháng 6/2025.

Việc đổi tên sân bay được xem là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ông cho ngành hàng không, nền kinh tế toàn cầu và thành phố Memphis.

Trung tâm Khai thác Thế giới Memphis, đặt tại sân bay vừa được đổi tên, xử lý hơn 2,4 triệu kiện hàng mỗi ngày. Trên toàn cầu, FedEx giao hơn 18 triệu kiện hàng mỗi ngày. Tập đoàn có doanh thu khoảng 86 tỷ USD/năm, hơn 450.000 nhân viên và cung cấp các dịch vụ vận chuyển, thương mại điện tử cùng nhiều giải pháp kinh doanh trên mạng lưới toàn cầu.

Sân bay Quốc tế Memphis được đổi tên để vinh danh nhà sáng lập FedEx. (Ảnh: FedEx)

Từ bài luận bị chê đến startup 1 tỷ USD bằng thực lực

Câu chuyện Frederick W. Smith bắt đầu từ một ý tưởng xuất hiện khi ông còn là sinh viên ngành kinh tế tại Đại học Yale.

Ông Smith từng viết một bài luận đề xuất xây dựng hệ thống giao hàng qua đêm trên toàn nước Mỹ, vận hành dựa trên một trung tâm hàng không tập trung. Câu chuyện thường được nhắc lại rằng bài luận này chỉ nhận điểm “C”, nhưng điều đáng chú ý là Smith sau đó đã biến ý tưởng trên giấy thành một trong những doanh nghiệp logistics thành công nhất thế giới.

Ý tưởng của ông đi trước một nhu cầu đang hình thành trong nền kinh tế Mỹ: doanh nghiệp cần vận chuyển tài liệu, linh kiện và hàng hóa với tốc độ nhanh hơn, thay vì phụ thuộc vào những phương thức giao nhận truyền thống.

Năm 1971, ông thành lập Federal Express. Đến ngày 17/4/1973, doanh nghiệp chính thức bắt đầu hoạt động với quy mô rất khiêm tốn: 14 máy bay phản lực Dassault Falcon, kết nối 25 thành phố tại Mỹ và chỉ 186 kiện hàng được giao qua đêm.

Con số 186 kiện hàng cho thấy khoảng cách rất lớn giữa điểm khởi đầu của FedEx và quy mô hàng triệu kiện hàng mỗi ngày hiện nay. Nhưng chính mô hình vận hành mà Smith xây dựng đã tạo ra nền tảng để công ty mở rộng nhanh chóng.

Thay vì vận chuyển hàng hóa trực tiếp giữa từng cặp thành phố, FedEx đưa các kiện hàng về một trung tâm để phân loại trước khi tiếp tục chuyển tới các điểm đến. Việc lựa chọn Memphis cũng không phải quyết định ngẫu nhiên. Thành phố nằm gần trung tâm dân số của Mỹ, có điều kiện thời tiết nhìn chung thuận lợi cho hoạt động bay và sở hữu sân bay có khả năng hỗ trợ các chuyến khai thác qua đêm.

Sau này, chính trung tâm mà ông Smith xây dựng tại Memphis trở thành một trong những mắt xích quan trọng nhất trong mạng lưới FedEx. Hiện Trung tâm Khai thác Thế giới Memphis xử lý hơn 2,4 triệu kiện hàng mỗi ngày, biến sân bay này thành một trong những trung tâm vận chuyển hàng hóa quan trọng của tập đoàn.

Từ 5.000 USD cuối cùng đến đế chế 86 tỷ USD

Con đường đưa Federal Express từ một ý tưởng khởi nghiệp đến doanh nghiệp tỷ USD không bằng phẳng.

Trong những ngày đầu, công ty từng gần như cạn vốn. Khi không thể huy động thêm tài chính, Smith đã bay tới Las Vegas với 5.000 USD cuối cùng của Federal Express, chơi blackjack và thắng khoảng 27.000 USD. Khoản tiền này đủ để giúp công ty thanh toán chi phí nhiên liệu và duy trì hoạt động thêm vài ngày.

Ông Frederick W. Smith, nhà sáng lập FedEx. (Ảnh: Fox Business)

Câu chuyện này thường được nhắc đến như một trong những giai thoại nổi tiếng nhất về Smith, nhưng phía sau đó là một giai đoạn mà sự tồn tại của Federal Express từng đứng trước rủi ro lớn. Smith đã đặt cược vào một mô hình vận tải mà thị trường khi đó chưa có nhiều tiền lệ.

Niềm tin vào hàng không cũng xuất hiện từ rất sớm trong cuộc đời ông. Smith lấy bằng phi công khi mới 15 tuổi, nhiều năm trước khi thành lập công ty logistics hàng không.

Thời thơ ấu, ông từng mắc một chứng bệnh về xương khiến ông không thể chơi thể thao. Khoảng 10 tuổi, ông hồi phục và sau này trở thành một vận động viên tài ba. Những trải nghiệm đó trở thành một phần trong câu chuyện cuộc đời của doanh nhân đã dành phần lớn sự nghiệp để xây dựng một doanh nghiệp dựa trên tốc độ, kỷ luật vận hành và khả năng kết nối.

Federal Express nhanh chóng chứng minh khả năng tăng trưởng. Năm 1983, chỉ khoảng một thập kỷ sau khi bắt đầu hoạt động, công ty đạt 1 tỷ USD doanh thu thường niên. Đáng chú ý, đây là cột mốc đạt được mà không cần mua lại một công ty khác để tạo quy mô.

Từ một doanh nghiệp chỉ có 14 máy bay và vài trăm kiện hàng trong đêm đầu tiên, FedEx dần mở rộng mạng lưới ra toàn cầu. Ngày nay, tập đoàn có doanh thu khoảng 86 tỷ USD, hơn 450.000 nhân viên và vận chuyển hơn 18 triệu kiện hàng mỗi ngày.

Di sản của Smith vì thế không chỉ được đo bằng quy mô doanh thu. Ông đã tạo ra một mô hình logistics có khả năng kết nối hàng triệu kiện hàng thông qua một mạng lưới trung tâm hàng không, góp phần thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ giao nhận tốc độ cao.

Ông cũng duy trì sự gắn bó lâu dài với Memphis. Đối với ông, thành phố không chỉ là nơi đặt trụ sở FedEx mà còn là nơi ông ủng hộ sự thịnh vượng kinh tế và chất lượng đời sống cộng đồng. Trong nhiều thập kỷ, FedEx, sân bay và thành phố cùng phát triển dựa trên mối quan hệ hợp tác đã góp phần định hình Memphis thành một trung tâm logistics.

Ông Smith giữ vị trí CEO FedEx từ năm 1971 đến năm 2022, trước khi chuyển giao vị trí này cho Raj Subramaniam và tiếp tục đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Điều hành.

Sau khi ông Smith qua đời vào tháng 6/2025, FedEx tiếp tục duy trì những hoạt động cộng đồng gắn với di sản của ông. Ngày Phục vụ Cộng đồng FWS được tổ chức trong khuôn khổ Purple Week, tuần lễ kỷ niệm toàn cầu của FedEx dựa trên các giá trị “Con người - Dịch vụ - Lợi nhuận”. Năm nay, hơn 120 hoạt động tình nguyện và kiến tạo tác động cộng đồng của FedEx Cares được triển khai trên toàn thế giới.

Nguồn:Tỷ phú Frederick W. Smith và hành trình xây dựng 'đế chế' logistics 86 tỷ USD