Hiện nay, TP.Huế đang chủ động triển khai các giải pháp nhằm kiểm soát và sử dụng hiệu quả nguồn nước, hạn chế ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống người dân. Các cơ quan chức năng tăng cường theo dõi diễn biến thời tiết, lượng mưa và khả năng cung cấp nước của các công trình thủy lợi để có phương án điều tiết phù hợp.

Việc vận hành hồ chứa, hệ thống thủy lợi được chú trọng nhằm phân bổ nguồn nước hợp lý, ưu tiên những khu vực có nhu cầu cấp thiết. Cùng với đó, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, chủ động điều chỉnh lịch thời vụ và cơ cấu sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước.

Đối với những khu vực có nguy cơ thiếu nước, các phương án cấp nước bổ sung cũng được tính toán, chuẩn bị từ sớm. Việc chủ động kiểm soát nguồn nước không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do khô hạn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo đảm sinh hoạt và tăng khả năng thích ứng của địa phương trước những diễn biến bất thường của thời tiết.

Những tháng qua, khu vực các xã miền núi A Lưới là nơi chịu ảnh hưởng rõ nhất của khô hạn do lượng mưa thiếu hụt kéo dài, làm cạn kiệt, suy giảm nguồn nước tại nhiều khe, suối tự nhiên và đập dâng đầu nguồn, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của người dân. Theo Phòng Kinh tế xã A Lưới 2, vụ hè thu này địa phương gieo trồng 266 ha lúa.

Ngay từ đầu vụ, nắng nóng đã khiến 4 ha không thể xuống giống. Xã có gần 191 ha lúa ký hợp đồng thủy lợi với Trạm thủy nông A Lưới được ưu tiên điều tiết, cấp nước theo kế hoạch. Đối với diện tích còn lại, người dân gặp nhiều khó khăn khi mực nước sụt giảm. Để tránh hạn hán, xã A Lưới 2 đã phối hợp với Trạm thủy nông A Lưới hỗ trợ dầu để người dân vận hành máy bơm, tận dụng mọi nguồn nước tưới. Cán bộ chuyên môn thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả…

Vận hành hệ thống thuỷ lợi hiệu quả góp phần điều tiết nguồn nước.

Theo đại diện Trạm thủy nông A Lưới (thuộc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP. Huế) thông tin, khu vực 5 xã vùng cao A Lưới có 3 trạm bơm điện, 63 công trình đập dâng, 21 hồ chứa nước. Thời gian qua đặc biệt là vào cuối tháng 6 và tháng 7, do nắng nóng kéo dài, lượng nước tích trữ tại nhiều hồ chứa và lưu lượng nước trên các sông, suối giảm mạnh, nguồn nước đầu nguồn cạn kiệt không thể đặt máy bơm dầu. Một số vùng có nguy cơ không còn nước để bơm, ảnh hưởng đến khoảng 93,17 ha lúa.

Nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại, đơn vị tăng cường theo dõi diễn biến nguồn nước, tổ chức điều tiết hợp lý, tăng cường đặt máy bơm dầu chống hạn, đắp các đập tạm, bơm chuyền, huy động công nhân toàn trạm tìm nguồn nước, ưu tiên cấp nước cho các vùng lúa đang bước vào giai đoạn cần nhiều nước và đối mặt hạn hán.

Theo Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu TP. Huế, ngay từ đầu năm và đầu mùa khô, đơn vị đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên toàn địa bàn thành phố.

Chi cục duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên với UBND các xã, phường, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi thành phố và các đơn vị liên quan trong việc theo dõi nguồn nước, cập nhật diễn biến khí tượng thủy văn và rà soát nhu cầu sử dụng nước của từng khu vực. Qua theo dõi, mặc dù lượng mưa trong những tháng đầu mùa khô thấp hơn trung bình nhiều năm, nhưng nhờ công tác điều hành nguồn nước chủ động, đến thời điểm đầu tháng 8/2026, 3 hồ chứa lớn trên lưu vực sông Hương gồm Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền vẫn đang vận hành ổn định, bảo đảm cấp nước cho vùng hạ du vụ hè thu năm 2026.

Đối với hệ thống hồ chứa thủy lợi, nhìn chung vẫn đang vận hành an toàn phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, mực nước của một số hồ chứa vừa và nhỏ, nhất là tại vùng cát và miền núi có dung tích hữu ích ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm, cần tiếp tục được theo dõi chặt chẽ trong thời gian tới.

Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu đã phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP. Huế và các địa phương theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước và điều tiết nước theo từng hệ thống công trình. Kiểm kê nguồn nước tại các hồ chứa, tăng cường nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy, xử lý bèo rác. Lắp đặt các máy bơm dầu chống hạn, bơm chuyền, đắp đập tạm để tận dụng nguồn nước còn lại tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước.

Vận hành hợp lý các công trình ngăn mặn, giữ ngọt và các hồ chứa ở thượng nguồn nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước. Điều chỉnh cơ cấu cây trồng tại các vùng có nguy cơ thiếu nước; áp dụng các giải pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước… Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu TP. Huế cho biết, khi xuất hiện nguy cơ thiếu nước, Chi cục đã tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường (báo cáo UBND thành phố) và các đơn vị liên quan triển khai các phương án, hướng dẫn kịp thời cho các địa phương, đơn vị để huy động nhân lực, phương tiện, triển khai các biện pháp điều tiết nước hợp lý, đồng thời thường xuyên kiểm tra hiện trường để xử lý ngay các tình huống phát sinh.

Nhờ sự phối hợp đồng bộ này, tình trạng thiếu nước cục bộ tại các địa phương, nhất là khu vực A Lưới đã được khắc phục. Trước tình hình trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế nhận định, ngành nông nghiệp không chủ quan do mùa khô vẫn còn kéo dài, vì vậy phải tiếp tục theo dõi sát diễn biến nguồn nước trong thời gian tới. Sở chỉ đạo các đơn vị tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước, lưu lượng đến các hồ để kịp thời điều chỉnh chế độ vận hành linh hoạt các hồ chứa, sẵn sàng triển khai các phương án chống hạn nếu thời tiết diễn biến bất lợi.

TP.Huế đã hướng dẫn kịp thời cho các địa phương, đơn vị để huy động nhân lực, phương tiện, triển khai các biện pháp điều tiết nước hợp lý. (Ảnh: DH).

Đồng thời quan tâm đầu tư nâng cấp, sửa chữa các hồ chứa, đập dâng, hệ thống kênh mương và công trình cấp nước, tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác quan trắc, dự báo, giám sát và điều hành nguồn nước. Tuyên truyền đến người dân và doanh nghiệp nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước và công trình thủy lợi, chủ động phối hợp với chính quyền trong thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn hán.

Chủ động ứng phó khô hạn là giải pháp cần được TP.Huế thực hiện thường xuyên, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tính bất thường của thời tiết và tác động đến nguồn nước. Vì vậy, bên cạnh việc khai thác hợp lý các nguồn nước hiện có, địa phương cần tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành công trình thủy lợi, tăng cường dự báo và xây dựng các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro.

Về lâu dài, việc đầu tư, nâng cấp hệ thống cấp nước, thủy lợi và tăng khả năng trữ nước sẽ tạo nền tảng vững chắc hơn cho an ninh nguồn nước. Với cách tiếp cận chủ động, đồng bộ, TP.Huế có thể giảm thiểu tác động của khô hạn, bảo vệ sản xuất và từng bước nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Nguồn: Ưu tiên kiểm soát và phân bổ hợp lý nguồn nước