Quảng Trị được đánh giá là địa phương có nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp hữu cơ, xây dựng các chuỗi sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, minh bạch. Việc chú trọng hợp tác xây dựng mô hình tuần hoàn, mở rộng vùng nguyên liệu, phát triển chuỗi giá trị trồng trọt, chăn nuôi hữu cơ và đẩy mạnh xúc tiến thương mại đang tạo động lực thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ Quảng Trị phát triển mạnh mẽ trong thời gian gần đây.

Báo cáo của Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển kinh tế tập thể (KTTT), hợp tác xã (HTX) tỉnh cho thấy, đến tháng 4/2026, khu vực KTTT trên địa bàn tỉnh tiếp tục duy trì ổn định, có bước phát triển tích cực, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội. Toàn tỉnh hiện có 809 tổ hợp tác với 11.408 thành viên, hoạt động đa dạng trên nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, có 04 liên hiệp HTX với tổng vốn điều lệ 6,46 tỷ đồng, chủ yếu hoạt động theo chuỗi giá trị nông sản.

Đối với khu vực HTX, toàn tỉnh có 898 HTX, trong đó 704 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Tổng số thành viên đạt 227.743 người, tạo việc làm cho 8.752 lao động. Doanh thu bình quân đạt khoảng 1,2 tỷ đồng/HTX/năm, lợi nhuận bình quân 125 triệu đồng/HTX/năm. Tổng nguồn vốn hoạt động đạt hơn 12.511 tỷ đồng.

Đáng chú ý, toàn tỉnh có 207 HTX hoạt động theo mô hình chuỗi giá trị và hơn 150 HTX ứng dụng công nghệ cao. Triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), có 94 HTX với 160 sản phẩm được xếp hạng, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và khẳng định vai trò của HTX trong phát triển kinh tế nông thôn.

Nhiều HTX giữ vai trò quan trọng nhằm đảm bảo hoạt động sản xuất, tiêu thụ nông sản tại địa phương.

Kinh tế tập thể mà lực lượng nòng cốt là các HTX đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất nông nghiệp, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và tạo diện mạo mới cho địa phương. Từ những thửa ruộng từng bị bỏ hoang, nhiều vùng quê đang hình thành các mô hình sản xuất hàng hóa gắn kết nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Khi liên kết được tổ chức theo chuỗi giá trị, nông nghiệp và nghề truyền thống không chỉ có đầu ra ổn định mà còn nâng cao giá trị sản phẩm, hướng tới phát triển bền vững.

Những năm trở về trước, trên vùng đất trồng hoa màu tại nhiều thôn ở xã Hiếu Giang mỗi nhà trồng một loại cây hoa màu khác nhau, giá cả bấp bênh, không có đầu ra ổn định. Đã có doanh nghiệp, HTX đến đặt vấn đề liên kết sản xuất nhưng nhiều hộ dân không tin, vì có tình trạng doanh nghiệp đến làm ăn rồi bỏ dở.

Khi HTX Dược liệu Trường Sơn đứng ra xây dựng mối liên kết, không ít hộ còn tâm lý e ngại. Qua 2-3 năm, HTX giữ đúng cam kết thu mua, giá cả ổn định, hỗ trợ kỹ thuật đầy đủ, bà con thấy rõ hiệu quả nên tự nguyện tham gia ngày càng nhiều. Từ vài hộ ban đầu, đến nay, trên địa bàn xã Hiếu Giang đã có hơn 40 hộ dân tham gia trồng 10ha tràm 5 gân liên kết với HTX. Người dân không chỉ bán được sản phẩm ổn định với giá cao mà còn dần thay đổi cách sản xuất, chú trọng hơn đến chất lượng, quy trình.

Để khẳng định cam kết với nông dân, HTX hỗ trợ kinh phí mua giống tràm 5 gân cho nông hộ với điều kiện cây trồng sống và phát triển tốt. Với nhà máy quy mô khoảng 3.000m², HTX Dược liệu Trường Sơn đã đầu tư hệ thống và dây chuyền chưng cất tinh dầu công suất 6 tấn nguyên liệu/ngày. Nhờ đó, các sản phẩm dược liệu không còn bán ở dạng thô mà được chế biến thành tinh dầu, sản phẩm đóng gói có nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, giá trị gia tăng cao.

Còn theo chia sẻ của đại diện HTX sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh (xã Đông Trạch): Trước khi thành lập HTX, gia đình tôi đã có nhiều năm theo nghề trồng nấm. Tuy nhiên với quy mô nhỏ, cơ sở chỉ làm thủ công và bán sản phẩm thô không qua chế biến, đóng gói.

Với mong muốn mở rộng cơ sở, hướng đến sản xuất những sản phẩm chế biến từ nấm nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, năm 2016, chúng tôi thành lập HTX. Để bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến, HTX đã liên kết, bao tiêu với các hộ trồng nấm trên địa bàn. HTX cũng đầu tư kinh phí mua sắm máy móc phục vụ cho việc chế biến, đóng gói các sản phẩm từ nấm.

Đến nay, HTX đã liên kết bao tiêu sản phẩm cho gần 35 tổ hợp tác trên địa bàn, tạo việc làm ổn định cho gần 500 lao động. Đặc biệt, với tư duy nhạy bén của mình, HTX đã nghiên cứu, sản xuất ra nhiều sản phẩm được chế biến từ nấm, như: Nấm dược liệu, trà nấm, cao linh chi, nước mắm chay..., qua đó đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Hoạt động hiệu quả của các HTX góp phần phát triển bền vững kinh tế khu vực nông thôn.

Từ thực tiễn sản xuất cho thấy, việc xây dựng các chuỗi liên kết không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm tiêu thụ nông sản mà đang trở thành phương thức tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Khi nông dân, HTX và doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi giá trị, sản xuất nông nghiệp từng bước được định hướng theo nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và kế hoạch dài hạn.

Liên kết sản xuất không chỉ giúp nông dân bán được hàng, mà còn giúp ngành nông nghiệp nâng tầm giá trị và thương hiệu. Khi nông dân trở thành mắt xích trong chuỗi giá trị, sản xuất nông nghiệp mới thật sự bền vững, tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp hiện đại và hội nhập.

Trước đó, cuối tháng 6/2026 Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể về phát triển KTTT giai đoạn 2026-2030 được phê duyệt với mục tiêu xây dựng khu vực KTTT phát triển năng động, hiệu quả, trở thành thành phần kinh tế quan trọng, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững.

Chương trình đặt mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là cả nước có khoảng 140.000 tổ hợp tác với 2 triệu thành viên, 45.000 HTX với 8 triệu thành viên, 340 liên hiệp HTX với 1.700 HTX thành viên. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp, phấn đấu đến năm 2030 cả nước có hơn 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và tiêu thụ nông sản; thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa nông sản. Đồng thời, tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp và HTX, phấn đấu có khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị./.

Nguồn:Xây dựng chuỗi liên kết bền vững, nâng cao giá trị nông sản