Những năm gần đây, tỉnh Điện Biên đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng xanh - thông minh - bền vững. Từ sản xuất truyền thống, manh mún, nhiều địa phương đã phát triển cây trồng hàng hóa có giá trị kinh tế cao, tăng cường ứng dụng công nghệ, khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và phát triển bền vững.

Trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, yêu cầu khắt khe từ thị trường và xu hướng tiêu dùng an toàn, ngành nông nghiệp của tỉnh đã có sự điều chỉnh, thay đổi. Trong định hướng mới, nông nghiệp xanh được xác định là sản xuất thân thiện với môi trường, giảm sử dụng hóa chất, tiết kiệm tài nguyên đất, nước; ứng dụng công nghệ vào quản lý, giám sát, tối ưu quy trình; nông nghiệp bền vững là bảo đảm sinh kế lâu dài cho nông dân, gắn sản xuất với chuỗi giá trị ổn định.

Sau nhiều năm gắn bó với cây ngô và lúa nương, cuối năm 2025, thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của phường, anh Vàng A Chí, bản Pa Pốm (phường Điện Biên Phủ) mạnh dạn chuyển 1ha đất nương sang trồng chanh leo loại cây được đánh giá phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương và cho giá trị kinh tế cao hơn.

Khi sản xuất loại cây trồng mới, anh Chí đối mặt với bài toán khó nhất là nguồn nước tưới do diện tích nương không chủ động được nước tưới. Với sự hướng dẫn, hỗ trợ từ Trung tâm Khuyến nông, giống cây trồng, vật nuôi, anh Chí đầu tư xây dựng bể chứa, lắp đặt hệ thống tưới tự động, bảo đảm cung cấp đủ nước cho cây sinh trưởng ổn định.

Hệ thống tưới tự động cung cấp lượng nước vừa đủ cho cây chanh leo sinh trưởng, giúp tiết kiệm nguồn nước, giảm công lao động và tối ưu chi phí. Việc ứng dụng mô hình sản xuất nông nghiệp thông minh đã giúp gia đình giảm đáng kể chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả canh tác.

Nghị quyết số 11-NQ/TU, ngày 31/12/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 đã xác định phát triển các cây trồng chủ lực như cà phê, mắc ca, dứa, chanh leo theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

(Ảnh minh họa).

Hiện nay, phần lớn diện tích cà phê, mắc ca và dứa chủ yếu được trồng trên đất dốc, không được tưới nước chủ động, dẫn đến không đảm bảo độ ẩm để cây trồng sinh trưởng tốt, tiềm ẩn rủi ro nếu thời tiết khô hạn, nắng nóng kéo dài; một số mô hình trồng chanh leo đã có hệ thống tưới nhưng chưa kết nối với hệ thống cảm biến để theo dõi độ ẩm, độ pH và dinh dưỡng đất, dẫn đến việc tưới nước, bón phân chủ yếu dựa trên kinh nghiệm. Đồng thời, tỉnh chưa hình thành cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ quản lý, giám sát và hỗ trợ ra quyết định trong sản xuất.

Trước tình hình trên, UBND tỉnh phê duyệt chủ trương và dự kiến kinh phí thực hiện dự án: Ứng dụng hệ thống tưới tiết kiệm thông minh tích hợp công nghệ cảm biến IoT, AI trong trồng cà phê, mắc ca, dứa, chanh leo.

Theo đó, tỉnh tiếp tục xây dựng và ứng dụng mô hình tưới tiết kiệm thông minh tích hợp công nghệ cảm biến IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất các cây trồng chủ lực (cà phê, mắc ca, dứa, chanh leo) trên địa bàn tỉnh , nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước và vật tư đầu vào, tối ưu hóa quy trình canh tác dựa trên dữ liệu, góp phần tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững.

Trong đó, hệ thống quan trắc IoT: dự kiến lắp đặt 16 bộ quan trắc môi trường nông nghiệp (04 bộ/mô hình), thu thập các thông số: độ ẩm đất, nhiệt độ đất, pH đất, EC đất, hàm lượng N, P, K, nhiệt độ không khí, độ ẩm không khí. Dữ liệu được truyền về hệ thống phần mềm thông qua mạng LoRa và kết nối Internet.

Hệ thống tưới thông minh: Lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm cho 04 cây trồng (cà phê, mắc ca, dứa, chanh leo), quy mô dự kiến khoảng 02 ha/loại cây trồng. Phần mềm phục vụ thu thập và quản lý dữ liệu IoT; quản lý mô hình và nhật ký sản xuất điện tử; giám sát, điều khiển tưới từ xa; cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tình trạng thiếu nước cục bộ, phân bố lượng mưa không đồng đều, việc tiếp tục phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên không còn phù hợp, đòi hỏi phải có giải pháp kỹ thuật để chủ động điều tiết nước, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong sản xuất nông nghiệp.

Việc ứng dụng hệ thống cảm biến, tưới thông minh và xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý, sản xuất đối với các cây trồng chủ lực là hết sức cần thiết. Đây là giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí, sử dụng tiết kiệm nước và thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, thông minh, bền vững trên địa bàn tỉnh./.

Nguồn:Công nghệ tưới thông minh - động lực phát triển nền nông nghiệp hiện đại