Chất thải nhựa phát sinh từ hoạt động sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, thương mại, dịch vụ, du lịch, nông nghiệp, thủy sản và các hoạt động khác ngày càng đa dạng về nguồn phát sinh và chủng loại. Một số sản phẩm nhựa có thời gian phân hủy dài, nếu không được thu gom, phân loại, tái sử dụng, tái chế và xử lý phù hợp có thể gây ô nhiễm đất, nước, không khí, ảnh hưởng cảnh quan, hệ sinh thái và chất lượng môi trường.

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, thu gom, tái chế chất thải nhựa tại cơ quan, đơn vị, trường học, cơ sở y tế, chợ, siêu thị, cơ sở lưu trú, khu du lịch, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Ở khu vực Đông Nam tỉnh các mô hình “Làng cá văn minh”, “Tàu cá phân loại rác”, “Bến cảng xanh - sạch” bố trí thùng chứa tại cảng cá, khu bảo tồn biển, định kỳ ra quân vệ sinh, thu gom hàng tấn rác thải… được triển khai thường xuyên, góp phần giữ gìn cảnh quan và giảm thiểu rác thải ra môi trường. Điển hình tại Khu bảo tồn biển Hòn Cau, mô hình “Không rác thải, không bao ni-lông” là một điểm sáng, với sự đồng hành của các tổ chức quốc tế như IUCN và Greenhub các chương trình giám sát rác thải biển được tổ chức định kỳ, hướng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Công tác thu gom rác thải tại khu vực ven biển được các lực lượng đẩy mạnh triển khai.

Tại đặc khu Phú Quý, phong trào chống rác thải nhựa được phát động từ năm 2024 vẫn đang duy trì. Du khách trước khi lên tàu ra đảo được tuyên truyền không mang theo chai nhựa, túi nylon hay đồ dùng một lần. 100% ca nô và tàu chở khách tuyến Phan Thiết - Phú Quý cam kết không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần. Phong trào được người dân và du khách đồng lòng hưởng ứng, dần trở thành nề nếp, góp phần phát triển du lịch xanh trên đảo.

Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp các sở, ngành triển khai nhiều mô hình thí điểm quản lý tổng hợp rác thải, trong đó nổi bật là các hoạt động: “Ngôi nhà xanh thu gom rác thải nhựa”, “Phụ nữ nói không với túi nylon”, “Đổi rác lấy cây xanh”... Bên cạnh đó, các địa phương trong tỉnh còn tổ chức hơn 120 đợt tuyên truyền pháp luật về bảo vệ môi trường, các cuộc thi thời trang tái chế, phát động phong trào “Cựu chiến binh bảo vệ môi trường”, “Thôn không rác thải nhựa”, xây dựng hàng trăm đoạn đường xanh - sạch - đẹp...

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Lâm Đồng có không gian phát triển đa dạng, gồm khu vực miền núi, đô thị, nông nghiệp, du lịch, ven biển và hải đảo; do đó công tác quản lý, giảm thiểu chất thải nhựa cần được tổ chức theo đặc thù nguồn phát sinh, đồng thời kiểm soát chất thải nhựa nông nghiệp và chất thải nhựa có nguy cơ phát tán ra sông, hồ, ven biển và biển.

Thời gian tới, tỉnh tăng cường quản lý, giảm thiểu phát sinh chất thải nhựa; hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, đặc biệt là sản phẩm nhựa khó phân hủy; nâng cao hiệu quả phân loại, thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải nhựa; thúc đẩy sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường, tái sử dụng và tái chế theo hướng kinh tế tuần hoàn; kiểm soát và hạn chế chất thải nhựa phát tán ra sông, hồ, khu vực ven biển và biển; nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng.

Lâm Đồng đặt mục tiêu đến năm 2030: 100% cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức chính trị - xã hội thuộc phạm vi quản lý của tỉnh thực hiện giảm thiểu, tiến tới hạn chế sử dụng thường xuyên sản phẩm nhựa dùng một lần trong hội họp, hội nghị, sự kiện và hoạt động công vụ; ưu tiên sử dụng sản phẩm có thể tái sử dụng hoặc sản phẩm thân thiện với môi trường. 100% siêu thị, trung tâm thương mại thực hiện sử dụng bao bì thân thiện với môi trường hoặc giải pháp có thể tái sử dụng thay thế phù hợp cho hoạt động mua sắm của người dân; các chợ truyền thống và cơ sở bán lẻ từng bước giảm sử dụng túi ni lông khó phân hủy, khuyến khích sử dụng túi, bao bì có thể tái sử dụng hoặc thân thiện với môi trường.

100% các khu, điểm du lịch, cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch và dịch vụ du lịch khác ven biển không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy; các khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú và dịch vụ du lịch tại khu vực khác từng bước giảm sử dụng các sản phẩm này; 100% chất thải nhựa phát sinh tại khu vực ven biển được thu gom, xử lý theo quy định; giảm thiểu 75% rác thải nhựa trên biển và đại dương; 100% ngư cụ khai thác thủy sản bị mất hoặc bị vứt bỏ được thu gom, chấm dứt việc thải bỏ ngư cụ trực tiếp xuống biển...

Các mô hình thu gom, phân loại chất thải hiệu quả tiếp tục được nhân rộng triển khai.

Tỉnh chú trọng giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong cơ quan, đơn vị, trường học, cơ sở y tế, thương mại, dịch vụ và du lịch. Đối với cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập: giảm sử dụng chai nước, cốc, hộp, túi và các sản phẩm nhựa dùng một lần trong hội họp, hội nghị, tiếp khách, sự kiện và hoạt động công vụ; ưu tiên sử dụng các sản phẩm có thể tái sử dụng. Đối với trường học: giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần; khuyến khích sử dụng bình, chai, dụng cụ có thể tái sử dụng; lồng ghép nội dung giảm chất thải nhựa trong hoạt động giáo dục và ngoại khóa.

Đối với cơ sở y tế: giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong các trường hợp có thể thay thế, bảo đảm yêu cầu chuyên môn, kiểm soát nhiễm khuẩn, an toàn người bệnh và quy định về quản lý chất thải y tế. Đối với chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống: giảm sử dụng túi ni lông khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần; khuyến khích sử dụng bao bì có thể tái sử dụng, tái chế hoặc thân thiện với môi trường.

Đối với hoạt động du lịch: vận động khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú, nhà hàng, cơ sở dịch vụ du lịch giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, ưu tiên các khu vực tập trung đông khách, phát sinh lượng chất thải lớn và khu vực ven biển. Đối với hoạt động vận tải hành khách và dịch vụ phục vụ hành khách, tuyên truyền, vận động doanh nghiệp, hợp tác xã, đơn vị kinh doanh vận tải và các tổ chức cung cấp dịch vụ phục vụ hành khách từng bước giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần; tăng cường bố trí dụng cụ chứa, thu gom chất thải phù hợp và hướng dẫn hành khách không xả chất thải nhựa ra môi trường.

Đối với vận tải đường bộ, đường thủy nội địa và các hoạt động vận tải thuộc phạm vi quản lý của tỉnh, thực hiện các giải pháp giảm chất thải nhựa tại phương tiện, bến xe, bến tàu, bến cảng và khu vực phục vụ hành khách theo thẩm quyền. Đối với hoạt động đường sắt, hàng không và các hoạt động thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành của cơ quan Trung ương, thực hiện tuyên truyền, vận động và phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành, đơn vị quản lý, khai thác và các đơn vị cung cấp dịch vụ tại nhà ga, cảng hàng không trong việc giảm sử dụng, thu gom và quản lý chất thải nhựa theo quy định.

Tỉnh chú trọng quản lý chất thải nhựa phát sinh trong sản xuất nông nghiệp, thủy sản và kiểm soát chất thải nhựa phát tán ra môi trường, biển. Hướng dẫn thu gom, phân loại, lưu giữ, chuyển giao để vận chuyển, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật, bao bì phân bón, màng phủ, dây, ống nhựa và các vật liệu nhựa khác phát sinh trong sản xuất trồng trọt; ưu tiên triển khai tại các vùng sản xuất tập trung. Lồng ghép nội dung giảm thiểu chất thải nhựa vào các chương trình, kế hoạch, mô hình phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tế.

Khuyến khích kết nối người sản xuất, hợp tác xã, tổ hợp tác với các tổ chức, cá nhân có chức năng thu gom, tái chế, xử lý chất thải để hình thành các hình thức thu gom, phân loại, chuyển giao chất thải nhựa phù hợp; đối với các vùng sản xuất tập trung có lượng chất thải nhựa phát sinh lớn, nghiên cứu hình thành các điểm tập kết, thu gom phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm không làm phát sinh nguy cơ ô nhiễm môi trường và không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Đối với hoạt động thủy sản, vận động tổ chức, cá nhân khai thác, nuôi trồng thủy sản thu gom, lưu giữ và đưa vào bờ các loại lưới, dây, phao, bao bì và vật liệu nhựa phát sinh trong quá trình sản xuất; không vứt bỏ xuống sông, hồ, biển. Tăng cường thu gom, kiểm soát chất thải nhựa tại sông, hồ, cửa sông, khu vực ven biển, bãi biển, cảng cá, khu neo đậu, khu du lịch và các khu vực có nguy cơ phát tán chất thải nhựa ra biển; vận động tổ chức, cá nhân không xả, thải chất thải nhựa xuống sông, hồ, biển.

Khuyến khích sản xuất, sử dụng sản phẩm nhựa thân thiện với môi trường và thúc đẩy tái sử dụng, tái chế theo hướng kinh tế tuần hoàn: Tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp và người tiêu dùng về sản phẩm nhựa thân thiện với môi trường, sản phẩm có khả năng tái sử dụng, tái chế và các sản phẩm thay thế phù hợp; khuyến khích sử dụng sản phẩm đã được chứng nhận, công nhận theo quy định. Khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, tăng sử dụng nguyên liệu tái chế, tái sử dụng sản phẩm, tái chế chất thải và giảm phát sinh chất thải.

Tăng cường kết nối giữa cơ sở sản xuất, cơ sở thu gom, tái sử dụng, tái chế và thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế. Áp dụng các hoạt động sử dụng tuần hoàn, phục hồi tài nguyên, tái sử dụng, kéo dài vòng đời sản phẩm và liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị phù hợp với quy định pháp luật./.

Nguồn:Khuyến khích sản xuất, sử dụng sản phẩm nhựa thân thiện với môi trường