Tài nguyên khoáng sản là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị khai thác trái phép, gây thất thoát tài nguyên và ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Nhận thức rõ điều đó, thời gian qua, tỉnh Lâm Đồng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản từ sớm, từ xa.

Các ngành chức năng tăng cường rà soát, kiểm tra tại những khu vực có nguy cơ xảy ra hoạt động khai thác trái phép; đồng thời siết chặt công tác quản lý nhà nước trong cấp phép, giám sát hoạt động khai thác và vận chuyển khoáng sản. Chính quyền cơ sở được yêu cầu nâng cao trách nhiệm trong phát hiện, xử lý vi phạm ngay từ đầu, không để hình thành các “điểm nóng” kéo dài.

Bên cạnh đó, địa phương cũng chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của tài nguyên khoáng sản đối với phát triển bền vững. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, theo dõi hoạt động khai thác từng bước được triển khai, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát. Thông qua các giải pháp đồng bộ, Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu quản lý chặt chẽ, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường.

Lâm Đồng sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú với hơn 30 loại khoáng sản có giá trị. (Ảnh: PH).

Là địa phương có diện tích lớn nhất nước, Lâm Đồng sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú với hơn 30 loại khoáng sản có giá trị như: bô xít, wolfram, antimon, cùng trữ lượng lớn vật liệu xây dựng như: đá granit, bazan, cát, kaolin… Tuy nhiên, đi cùng tiềm năng, lợi thế là không ít thách thức.

Thực tế cho thấy, tình hình vi phạm trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản vẫn diễn biến phức tạp, với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi. Không chỉ dừng lại ở khai thác lén lút, một số doanh nghiệp còn lợi dụng giấy phép để khai thác vượt độ sâu, lấn ranh giới, “rút ruột” tài nguyên hoặc hạ cấp đất trái phép để trục lợi. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng cho biết, những hành vi trên không chỉ gây thất thoát tài nguyên mà còn kéo theo nhiều hệ lụy như: biến dạng địa hình, ô nhiễm môi trường, thay đổi dòng chảy sông, suối và thất thu ngân sách nhà nước.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường quản lý, siết chặt kỷ cương trong khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản. Do đó, dưới sự chỉ đạo của Bộ Công an, Tỉnh ủy và UBND tỉnh, Công an tỉnh Lâm Đồng đã triển khai đồng bộ các giải pháp với phương châm “lấy phòng ngừa làm trọng tâm, đấu tranh làm mũi nhọn”.

Kết quả trong năm 2025 và quý I/2026 cho thấy sự chuyển biến rõ nét: lực lượng công an đã phát hiện, xử lý 203 vụ với 261 đối tượng vi phạm; khởi tố 4 vụ án, 3 bị can. Đồng thời, xử phạt hành chính 111 vụ với 149 đối tượng, thu nộp ngân sách hơn 860 triệu đồng; buộc nộp lại hơn 414 triệu đồng thu lợi bất hợp pháp.

Cùng với đó, hàng loạt tang vật như: đá bazan, cát và phương tiện cơ giới hạng nặng bị tịch thu, góp phần răn đe, ngăn chặn các hành vi vi phạm. Không chỉ trên bộ, công tác kiểm tra, xử lý trên các tuyến đường thủy cũng được tăng cường. Lực lượng chức năng đã tổ chức 538 lượt tuần tra, kịp thời phát hiện, buộc tháo dỡ nhiều thiết bị hút cát trái phép; xử lý 9 trường hợp vi phạm giao thông đường thủy liên quan đến vận chuyển khoáng sản lậu.

Lực lượng chức năng kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản. (Ảnh: CALĐ).

Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết, thời gian tới, tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất, không để tồn tại “vùng cấm”; xử lý nghiêm doanh nghiệp vi phạm và cả hành vi bao che, tiếp tay nếu có. Đồng thời, lực lượng chức năng sẽ siết chặt quản lý hoạt động vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản, ngăn chặn tình trạng hợp thức hóa nguồn gốc, trốn thuế. Bên cạnh đó, việc phát huy vai trò của Nhân dân được xác định là yếu tố then chốt. Thực tế cho thấy, các hoạt động khai thác quy mô lớn khó có thể qua mắt người dân địa phương.

Khi phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” được phát huy hiệu quả, mỗi người dân sẽ trở thành một “tai mắt”, góp phần phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở. Cùng với đó, vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục được đề cao, từ khâu cấp phép, giám sát đến bảo vệ tài nguyên chưa khai thác.

Quản lý chặt chẽ, minh bạch và thường xuyên kiểm tra sẽ góp phần quan trọng để ngăn ngừa sai phạm. Tài nguyên khoáng sản là tài sản quốc gia, là nguồn lực cho phát triển lâu dài. Với những giải pháp quyết liệt, đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Lâm Đồng đang từng bước siết chặt quản lý, bảo vệ hiệu quả nguồn tài nguyên quý giá.

Bảo vệ tài nguyên khoáng sản không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của Lâm Đồng trong tương lai. Trong bối cảnh nhu cầu khai thác tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế ngày càng gia tăng, việc tăng cường quản lý, ngăn chặn khai thác trái phép và sử dụng hiệu quả nguồn khoáng sản là yêu cầu cấp thiết.

Thực tế cho thấy, khi chính quyền địa phương chủ động kiểm tra, giám sát từ cơ sở, đồng thời phát huy vai trò của người dân trong phát hiện, tố giác vi phạm, nhiều vụ khai thác trái phép đã được ngăn chặn kịp thời, góp phần hạn chế thất thoát tài nguyên và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Tuy nhiên, để công tác quản lý đạt hiệu quả lâu dài, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền tới người dân và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Song song với đó, quá trình ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số trong kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản cũng có ý nghĩa quan trọng, giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm liên quan.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và người dân, Lâm Đồng đang từng bước xây dựng nền quản lý tài nguyên minh bạch, hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Nguồn: Lâm Đồng: Siết chặt bảo vệ tài nguyên khoáng sản