Với không gian phát triển trải dài từ khu vực biên giới giáp Campuchia đến dải ven biển, hình thành các vùng thủy lợi, phòng, chống thiên tai có đặc điểm khác nhau, Kế hoạch phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng được xây dựng theo phân vùng, xác định nhiệm vụ trọng tâm cho từng tiểu vùng, không bố trí dàn trải nguồn lực.

Trong đó, vùng miền núi và cao nguyên có địa hình chia cắt mạnh, độ dốc lớn, mạng lưới sông suối dày đặc và tập trung nhiều hồ chứa thủy lợi, thủy điện. Các loại hình thiên tai chủ yếu gồm mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng cục bộ, dông, lốc, sét, mưa đá và hạn hán trong mùa khô. Định hướng ưu tiên của vùng là tăng cường quan trắc, cảnh báo sớm; bảo đảm an toàn hồ chứa, đập thủy lợi và thủy điện; quản lý chặt chẽ các khu vực cónguy cơ sạt lở; bảo vệ rừng đầu nguồn, phục hồi hệ sinh thái và nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai cho cộng đồng miền núi.

Tại các khu vực nguy cơ sạt lở, các biện pháp công trình đang được triển khai đồng bộ.

Với vùng đồng bằng ven biển và hải đảo thường xuyên chịu tác động của bão, áp thấp nhiệt đới, nước dâng do bão, triều cường, xói lở bờ biển, xâm nhập mặn và hạn hán. Định hướng trọng tâm là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai trên biển; đầu tư, nâng cấp hệ thống kè biển, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền; tăng cường bảo vệ bờ biển, quản lý hành lang ven biển, bảo đảm an toàn cho hoạt động khai thác thủy sản, nuôi trồng thủy sản và phát triển kinh tế biển; đồng thời chủ động các giải pháp cấp nước, sử dụng nước tiết kiệm và thích ứng với hạn hán, xâm nhập mặn.

Đối với đặc khu Phú Quý: Việc bảo đảm nước sinh hoạt tại đặc khu thực hiện theo thứ tự ưu tiên sử dụng nước tại Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh: trong điều kiện hạn hán, thiếu nước, bảo đảm nhu cầu sinh hoạt thiết yếu, duy trì nguồn nước dự phòng, tăng cường thu trữ nước mưa và kiểm soát khai thác nước dưới đất. Cùng với khu neo đậu tránh trú bão, duy trì thông tin hàng hải, phương án vận chuyển cấp cứu và tiếp tế đường biển sau thiên tai.

Xây dựng phương án ứng phó riêng cho tình huống bão mạnh, gió mạnh trên biển và thời gian bị cô lập kéo dài; tổ chức dự trữ lương thực, nước uống, nhiên liệu, thuốc, vật tư y tế và nguồn điện dự phòng đáp ứng tối thiểu từ 30 đến 45 ngày trong điều kiện giao thông gián đoạn. Rà soát khả năng chịu gió của nhà ở, trường học, cơ sở y tế, công trình thông tin liên lạc; xác định địa điểm sơ tán nội đảo; kiểm đếm, hướng dẫn tàu thuyền thoát khỏi vùng nguy hiểm và bảo đảm an toàn khu neo đậu tránh trú bão Phú Quý.

Đối với khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia: Tổ chức cơ chế phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng, lực lượng quân sự, công an, chính quyền cấp xã và lực lượng phía bạn theo quy chế, thỏa thuận có liên quan; duy trì thông tin liên lạc tại cửa khẩu, đồn, trạm và đường tuần tra biên giới; chuẩn bị phương án cứu hộ, cứu nạn, sơ tán, tiếp tế khi xảy ra lũ quét, sạt lở đất, cháy rừng hoặc chia cắt giao thông, bảo đảm an toàn lực lượng làm nhiệm vụ và người dân khu vực biên giới.

Đối với công trình khai khoáng và hồ chứa bùn đỏ: Chủ công trình có trách nhiệm kiểm định an toàn, vận hành hệ thống quan trắc và cảnh báo theo thời gian thực; xây dựng kịch bản mưa cực đoan vượt mức lịch sử, tràn hoặc vỡ hồ, sạt lở bãi thải; xác định phạm vi ảnh hưởng, ngưỡng kích hoạt sơ tán, lực lượng và phương tiện xử lý môi trường. Dữ liệu quan trắc và cảnh báo được chia sẻ kịp thời với cơ quan quản lý nhà nước, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và địa phương có liên quan.

Việc phân vùng theo đặc điểm tự nhiên và rủi ro thiên tai là cơ sở để tỉnh xây dựng các chương trình, dự án và kế hoạch đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên nguồn lực cho các khu vực có nguy cơ cao, đồng thời tăng cường liên kếtgiữa vùng đầu nguồn và vùng hạ du, giữa khu vực miền núi và ven biển trong công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, góp phần nâng cao khả năng chống chịu và phát triển bền vững trên phạm vi toàn tỉnh,

Cùng với việc triển khai đồng bộ các giải pháp, những năm qua công tác dự báo, cảnh báo sớm thiên tai được ngành chức năng tỉnh triển khai đồng bộ. Hoạt động này dựa trên cơ sở kết hợp mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn quốc gia với hệ thống quan trắc chuyên dùng của địa phương. Sau sắp xếp, phạm vi quản lý của tỉnh trải từ Tây Nguyên đến vùng ven biển Nam Trung Bộ và hải đảo, đòi hỏi tăng cường năng lực dự báo theo vùng, nhất là đối với mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất ở miền núi; hạn hán, xâm nhập mặn ở vùng khô hạn; bão, áp thấp nhiệt đới, gió mạnh, sóng lớn và nước dâng do bão ở ven biển và đặc khu Phú Quý.

Mạng lưới quan trắc phục vụ dự báo, cảnh báo thiên tai gồm hai hệ thống được khai thác đồng thời. Mạng lưới chuyên dùng do tỉnh quản lý có 152 công trình, thiết bị, gồm 135 trạm đo mưa tự động, 15 trạm đo mực nước tự động và 02 tháp cảnh báo lũ tại cộng đồng. Mạng lưới khí tượng thủy văn quốc gia trên địa bàn gồm 20 trạm khí tượng, thủy văn truyền thống, 11 trạm khí tượng, thủy văn tự động, 01 trạm thám không vô tuyến, 77 điểm đo tự động và 01 trạm hải văn.

Trước dự báo về tình hình mưa lũ phức tạp, ngành chức năng cùng các địa phương tăng cường công tác ứng phó.

Theo kế hoạch của UBND tỉnh, trong năm 2026, ngành chức năng tập trung rà soát, kiện toàn tổ chức chỉ huy phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai các cấp; cập nhật kế hoạch, phương án ứng phó; rà soát khu vực xung yếu về sạt lở, ngập lụt, nước dâng, xâm nhập mặn và hạn hán; xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ rủi ro, tổ chức tuyên truyền, tập huấn, diễn tập. Đồng thời, ưu tiên triển khai hệ thống cảnh báo sạt lở đất và hệ thống giám sát lũ thời gian thực cùng các nhiệm vụ phi công trình khác.

Năm 2027, tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ phi công trình và triển khai các dự án công trình đã được bố trí vốn. Đối với các nhiệm vụ biển cảnh báo, điểm sơ tán, quan trắc, cảnh báo lũ, ngập lụt, cơ quan chủ trì phân định nội dung xây dựng, mua sắm và nội dung thuê dịch vụ để xác định loại chi và nguồn kinh phí phù hợp. Kinh phí khắc phục, sửa chữa công trình hư hỏng do thiên tai được bố trí theo nhu cầu thực tế đã được kiểm tra và quyết định của cấp có thẩm quyền.

Giai đoạn 2027 - 2028 tập trung triển khai các nhiệm vụ, dự án ưu tiên đã được phê duyệt; xử lý các điểm xung yếu, công trình xuống cấp, khu vực có nguy cơ cao; nâng cấp hệ thống thông tin, cảnh báo, truyền tin thiên tai; đầu tư, sửa chữa, nâng cấp công trình thủy lợi, tiêu thoát nước, khu neo đậu tránh trú bão, đường cứu hộ, cứu nạn; đồng thời tiếp tục nâng cao năng lực lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã và cộng đồng dân cư.

Giai đoạn 2028 - 2030, các nhiệm vụ phi công trình thường xuyên gồm: trực ban; truyền thông tại trường học; tuần tra, kiểm tra; bản tin dự báo đến cấp xã; hoạt động Tuần lễ quốc gia phòng, chống thiên tai; truyền thông cộng đồng; diễn tập; vận hành, bảo trì hệ thống cảnh báo; hỗ trợ vận hành hồ chứa; tập huấn. Kinh phí diễn tập được xác định theo kế hoạch, quy mô diễn tập hằng năm; kinh phí vận hành, bảo trì chỉ bố trí cho hệ thống đã đưa vào sử dụng.

Giai đoạn 2029 - 2030 tiếp tục hoàn thành các nhiệm vụ, công trình chuyển tiếp; rà soát, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch; cập nhật các nhiệm vụ phát sinh do biến đổi khí hậu, thay đổi quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa, công nghiệp hóa và diễn biến thiên tai mới. Đồng thời, tổng kết, đánh giá hiệu quả thực hiện kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030, làm cơ sở xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn tiếp theo./.

Nguồn: Phân vùng rủi ro thiên tai, triển khai đồng bộ phương án ứng phó